Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluşundan günümüze coğrafya ders kitaplarında vatanın sonu gelmez kurguları

Özet

Bu çalışmada, 1929-2006 yılları arasında yayınlanmış olan orta ve lise öğretimindeki coğrafya ders kitaplarında, vatanın nasıl kurgulanmış olduğunu inceliyorum. Bu çalışmanın üç zemini var: İlki, daha naçizane bir arayış: Vatanı bize nasıl öğrettiler, gençler ve ergenler, hangi uzamları, bölgeleri ve yerleri vatanımız olarak bildi şimdiye kadar? İkincisi bu yolla daha epistemolojik bir tartışmaya dalmak; 'Cumhuriyet'in milliyetçi hatta kimilerine göre 'ırkçı bir ideolojiyle kurgulanmış olduğu' ve bunun da 'kuruluştan itibaren değişmez, sabit ve egemen olduğu' yollu genellemeci iddialara bir yanıt aramak. Üçüncüsü ise, daha metodolojik bir yanıt arayışı: Kurgulanmış olan bu milliyetçiliğin, ders kitaplarında en bariz şeklinin görüldüğü, hatta bizzat bu kitaplar aracılığıyla her Türk'ün bilincinin biçimlendirildiği iddiasını tartışmak; dahası bu milliyetçiliğin temelinde, zemininde "80 Cuntasının belirgin etkisi olduğu" iddiasını deşmek Son iki argümanı özetlersek: Gerçekten Türkiye coğrafyası eğitimi, baştan itibaren mi ırkçı idi, yoksa aslında milli bilinç, 80 cuntası ile mi ırkçı bir vatan anlayışına döndü; yoksa eğitim başlangıçtan beri Türkiye'nin politik-ekonomik yapılanmasıyla zamandaş idi de genç kitleyi eğitmenin bir aracısı olarak mı çalıştı? Kısaca, bu çalışmanın soruları: "Vatan, hangi dönemlerden itibaren ve nasıl kurgulanmıştır? Dönemeçler ve dönüşümler nelerdir? Bu dönemeçler ve dönüşümler dahil olmak üzere, vatanın tahayyülünde bir süreklilik var mıdır? Hangi dönemlerde nasıl değişmiştir? 12 Eylül faşizmi bu sürecin dinamiklerini nasıl etkilemiştir?" olacak. Öte yandan, bu soruları siyaseten, yani siyasal bilime göre değil de politik coğrafya kavramlarına uyarak/bağlı kalarak tartışacağım: Harvey, Biggs, Boyarin ve Gilroy'un kuramlarını bu tartışmalara zemin kılacağım.