Hayat'ın yıldızları: 1950'lerin Türkiyesi'nde tüketim kültürü, futbol ve şöhret

Özet

1950li yılların Türkiyesinde futbol, şöhret ve tüketim kültürünü ele alan bu çalışmanın merkezinde, Hayat dergisinde 22 sayı boyunca yayımlanan ve dönemin yıldız futbolcularını konu alan iki yazı dizisi yer almaktadır. Dönemin gözde futbolcularının özel yaşamlarına ilişkin kapsamlı ilk çalışmanın, konusu doğrudan spor olmayan bir dergide yapılmış olması dikkat çekicidir. Bu gelişme, 1951 yılında futbolun profesyonelleşmesinin ardından futbolcu algısındaki değişimi de gözler önüne sermektedir. Şöhret, bir yandan futbolculara güç ve itibar getirirken, öte yandan futbolcu imgesini ideolojik bir kullanıma açmıştır. Sözkonusu yazı dizilerinde futbolcuların nasıl temsil edildiği incelendiğinde, şöhretin sosyal işleve sahip bir kültürel formasyon oldu- ğu görülecektir. Dergide yıldız futbolcu imgesinin kurgusunu, Amerikanın nüfuzu altında hızla değişen tüketim kültürümüz belirlemiştir. Futbolcunun etkin bir tüketici, Batılı bir yaşam kültürü ve zevkinin örnek bir taşıyıcısı olarak idealize edilmesi, şöhretin ideolojik işlevine işaret etmektedir.

Abstract

Focusing on the relationship between football, celebrity and consumption culture in Turkey during the 1950s, this paper analyzes two article series about the national football stars which were published in 22 successive issues of Hayat magazine. It was for the first time that the private life of football stars was observed as a matter of subject in a mass popular magazine. This development addresses a change in the perception of a footballer particularly as a result of the professionalization of football in 1951. While becoming celebrities brought the footballers power and prestige, it was at the same time resulted in an ideological use of footballer s image through media representation. An analysis of footballers representation in Hayat magazine reveals the notion of celebrity as a cultural formation with a social function. The changing consumption culture in Turkey under American influence played a crucial role in the representation of football celebrities in the magazine. Idealization of the footballer as an active consumer with a Western life-style and taste addresses the ideological function of the celebrity .