OSMANLI DÖNEMİ İLK MODERN İDADİ PROGRAMLARINDA TÜRKÇE EĞİTİMİ: 1892 YILI ÖRNEĞİ OSMANLI DÖNEMİ İLK MODERN İDADİ PROGRAMLARINDA TÜRKÇE EĞİTİMİ: 1892 YILI ÖRNEĞİ

TURKISH EDUCATION IN THE FIRST MODERN IDADI CURRICULA OF THE OTTOMAN PERIOD: THE SAMPLE OF YEAR 1892

Özet

Bu çalışmanın amacı II. Abdülhamit döneminde hazırlanan ilk kapsamlı idadi programlarında Türkçe eğitiminin görünümü belirlemektir. Bu amaca yönelik olarak, eğitimin Batılılaşmasından itibaren kapsamlı içerikle ilk olarak 1892 yılında hazırlanan üç idadi programı ele alınmıştır. Türkçe dersleri programların %12’lik kısmını oluşturmaktadır. İki programın ders cetvelinde Türkçe adı bir üst başlık olarak yer alıp içerikte kıraat, lügat, imla, inşa, kavaid‐i Osmaniye gibi farklı ders adları verilmişken üçüncü programın ders cetvelinde doğrudan alt derslerin adları verilmiştir. Programlarda okuma, yazma ve dil bilgisi ile edebiyat bilgisine yönelik derslere yer verilmesine karşılık dinleme ve konuşma ile ilgili bir içerik bulunmamaktadır. Okuma ve yazma derslerindeki metinlerin ahlak, din, fen gibi konuları içermesinin istenmesi dikkat çekicidir. Burada okuma derslerinin doğrudan okuma becerisini geliştirme değil bazı düşünce ve bilgileri aktarma aracı olarak tasarlandığı görülmektedir. Yazma dersleri de doğrudan öğrencilerin kendilerini ifade etme becerilerini geliştirmekten çok devlet dairelerine kâtip yetiştirme amacına yöneliktir. Çalışma sonuçlarının özellikle II. Abdülhamit dönemindeki eğitimin görünümüne bir katkı sunacağı düşünülmektedir.

Abstract

The aim of this study is to determine the outlook of Turkish education in the first comprehensive curricula of idadi (high school) which was prepared in the period of Abdul Hamit the IInd. For this purpose, three curricula of idadi that were prepared with extensive content in 1892 for the first time, following the Westernization of the education were handled. Turkish lessons constitute 12% of the programs. The names of the sub‐courses such as kıraat, lügat, imla, kavaid‐i Osmaniye were given directly in the course schedule of the third program, while the name of Turkish was given as a head title in the course Schedule of the other two programs. There was no content related to listening and speaking, although the programs included reading, writing, grammar, and literature information. It is noteworthy that the texts in reading and writing lessons included topics of morality, religion and science. It seemed that reading lessons were not designed to improve reading skills directly but rather as a means of conveying some thoughts and knowledge. In addition, writing courses aimed at educating students as clerks to state departments rather than directly improving their ability to express themselves. It is thought that the results of the study will contribute to the literature on the outlook of the education during period of Abdul Hamit IInd.