TO THE QUESTION OF THE AXIOLOGICAL MODEL OF LEARNING LITERARY EDUCATION IN THE MODERN SCHOOL: FROM TRADITIONS TO INNOVATIONS

GÜNÜMÜZ OKULLARINDA AKSİYOLOJİK MODELİ KULLANARAK EDEBİYAT DERSLERİNİN KURULUŞU MESELESİ: GENELEKSELDEN YENİLİKLERE

Golikova Guzel AZGAROVNA,Motigullina Alfia RUHULLOVNA,Zamalieva Luiza FIRDUSOVNA

Özet

Bu makalede günümüz pedogojisinin önemli olan bir yönü - beşeri alanda aksiolojik modelin, eğitimde teorik gerekçesi gözden geçirilyor. Tarihi alanda aksiyoloji feninin gelişimi öğrenildi, pedogojide konseptual aksiyoloji kavramı ayarlandı, 'değer' kelimesinin anlamı açıklandı. Önemli mesele olarak öğrencilerde insani değerleri oluşturan psikolojik mekanizmaların eğitim sisteminde gelişmesi belirlendi. N.O. Losskiyın fikirlerini takip ederek, insanın değerleri kabul edip etmemesinde önemli olan 'duygu' bileşkesi bulundu. Bunda çözümleyici rol, öğrencinin subjektif tecrübesine ait ve aktüalitesi, öğrenme sürecinde aksioloji yaklaşımı kullanarak gerçekleşmesinden ibaret. Bu mesele ile ilgili kuramsal eserleri analize edip, edebiyat ve ahlak derslerinde değerleri etkili bir şekilde kabul etme mekanızmasını kurup, biz, eseri yorumlama mekanizmasının temelinde okur ile yazarın değeriduygusal iletişimini gördük. M. Bahtinın diyalogizm fikirine göre, edebi-estetik diyalog sürecinde, yazar ile genç okur arasında eşit haklı iletişim kurulması lazım. Buna ise edebi eserlerde degişik janr kurulmaların yorumlaması yardım ediyor. Yorumlama, edebi eseri şiirsel ve estetik yönde anlama mekaniznizması olarak, ebedi değerleri öğrenme sürecinde özümleme mekanizmasını yetiştiriyor.

Abstract

This paper touches upon the relevant aspect of modern education, that is the theoretical justification and designing of the axiological model for studying liberal arts. The historical review presents the issues of establishment of axiology, defines the conceptual axiological ideas in education and unravels the concept of "value". An important question here is the development of a psychological mechanism for formation of values within a student's personality during the studying process. As follows from the ideas of Nikolay Lossky, one of the main aspects of establishment of the value formation mechanism is the emotional component. The deciding role here belongs to the student's subjective experience, which contributes to realization of the axiological approach. Having analyzed the theoretical works on this issue, we can determine a productive value formation mechanism in the literature and culture classes, which we believe to be the mechanism of text interpretation based on the reader's valueconscious and emotional interaction with a literary piece. Basing on the M.Baktin's ideas of dialogicality, it is important to observe an equally rightful value-conscious dialog between the author, his writing and the young reader in the process of artistic-aesthetic dialog, which is supported by the development of various types of literary text interpretation. Thus, the interpretation, as a mechanism of understanding a literary text in aspects of poetics and aesthetics, becomes a mechanism of adopting eternal values of humanity by an individual through education.