AFET İÇERİKLİ HABERLERİN SOSYAL ÖĞRENME KURAMI BAĞLAMINDA DEĞERLENDİRİLMESİ

Özet

Yaşadığımız çağda afetlerin giderek daha fazla zarara neden olduğu uluslararası kuruluşlar tarafından yayınlanan raporlarda açıkça görülmektedir. Afetlerin neden olduğu zararların azaltılmasında ise bireysel zarar azaltma çalışmalarının önemli bir yer edindiği birçok bilimsel araştırmada ifade edilmektedir. İletişim teknolojilerinin gelişimi ile günümüzde bireylerin gündelik bilgi ihtiyacını karşılamada en çok tercih edilen kaynaklardan biri olan haber bültenleri erişim maliyet ve kapasitesi ile afetlere karşı bireysel hazırlıkta önemli avantajlar sunmaktadır. Bu bağlamda Türkiye’de en çok izlenme oranına sahip ilk üç haber bülteninde afetlere yönelik ne kadar etkin bilgi edinme sağlandığı 27.07.2017 tarihinde İstanbul’da gerçekleşen ‘Dolu Fırtınası’ örnek olayı kapsamında incelenmektedir. İstanbul’da dolu, yağmur ve fırtınanın aynı anda açığa çıktığı meteorolojik olay ATV, Show TV ve Kanal D ana haber bültenlerinde birinci sırada haber olarak sunulmuştur. Üç ana haber programındaki haber metinlerinin afetler konusunda bilgilendirici yönleri olup olmadığı Sosyal Öğrenme Kuramı bağlamında içerik analizi yöntemiyle ele alınmıştır. Analiz kapsamında Nvivo programı kullanılmıştır. Analiz, haber içeriklerini sunan sunucuların ve olaya şahit olmuş vatandaş, bilirkişi veya uzman görüşü olan kişilerin haber metinleri çerçevesinde iki kapsamda yapılmıştır. Araştırma sonucunda, örnek olay kapsamında ele alınan haber metin içeriklerinde, afetin anlık etkilerine odaklanıldığı ve sosyal öğrenme kuramı bağlamında afet haberlerinin izleyicilerine öğretici nitelikte bir metin içeriği sunmadığı sonucuna varılmıştır.

Abstract

In the reports published by international organizations, it is explicitly seen that disasters are causing more and more damage at the current age. In many scientific studies, it is expressed that individual damage mitigation activities have gained an important place in mitigating the damage caused by disasters. Newscasts, one of the most preferred sources to satisfy the daily information need of individuals today upon the development of communication technologies, offer important advantages in the individual preparation for disasters with their cost and capacity of access. In this context, how efficiently information acquisition concerning disasters was ensured in the first three newscasts with the highest ratings in Turkey is examined within the scope of the case study of the ‘Hailstorm’ that occurred in İstanbul on 27/07/2017. The meteorological event in which hail, rain, and a storm simultaneously broke out in İstanbul was presented as the top-ranking news in the prime-time newscasts by ATV, Show TV, and Kanal D. Whether the news texts in the three prime-time newscasts had any informative sides on the disasters was addressed with the method of content analysis in the context of the Social Cognitive Theory. The Nvivo program was used within the scope of the analysis. The analysis was made within two scopes within the framework of the news texts of the newscasters who presented the news contents as well as the citizens who witnessed the event and the people with expert knowledge. As a result of the research, it was concluded that the instant impacts of the disaster were focused on in the news text contents addressed within the scope of the case study and that the disaster news did not present any text content of instructive quality to its viewers in the context of the social cognitive theory.