Hayvan ve bitkilerde oksidatif stres ile antioksidanlar

Özet

Serbest radikaller aerobik metabolizma esnasında hayvan ve bitkilerde üretilirek, memeli ve bitkilerde lipit peroksidasyonu, protein ve DNA hasarı ile hücrelerin ölümüne neden olmaktadır. Ayrıca insanlarda oksidatif strese bağlı olarak Alzheimer, Parkinson, romatoid artirit, diabetes mellitus gibi rahatsızlıklar meydana getirdikleri de bilinmektedir. Yaşlanmaya da, serbest radikallerin çok fazla birikerek veya hücrenin tamir yeteneğini bozarak neden olduğu da ileri sürülmektedir. Geniş literatür kaynaklarına göre diyetle alınan antioksidanlar, serbest radikallere karşı korunmada yararlıdır ve insanlarda pek çok hastalığın ve kanserin önlenmesinde önemli rol oynarlar. Oksidatif strese karşı bu etkilerini zincirleme şekilde ilerleyen lipit peroksidasyonu gibi serbest radikal üreten basamaklara etki ederek, direkt olarak reaktif oksijen türleri (ROS) konsantrasyonunu azaltarak, serbest radikal üretimini başlatan ilk radikali etkisiz hale getirerek ya da geçiş metalleri ile şelat oluşturarak gösterirler. Antioksidan enzimler ve antioksidanlar serbest radikallerin temizlenmesinde sinerjistik etkiler sergiler. Hayvan ve bitkilerdeki enzimatik ve enzimatik olmayan oksidatif savunma sistemi mekanizmalarının bilinmesi, gelecekteki çalışmalar için faydalı bir prensip oluşturacaktır.

Abstract

Free radicals and other reactive species are produced during the aerobic metabolism in the animals and plants. Those caused the deaths of cells by lipit peroxidation, damage in protein or DNA of mammals or plants. In addition, it is known that they also induced with oxidative stress the incidence of Alzheimer, Parkinson, rheumatoid arthritis or diabetes mellitus. In humans, it is also suggested that the free radicals caused the aging with accumulating so much or impaired the repairing ability of cells. According to large literature, the antioxidants in diet are useful in protection to free radicals and they are important to prevent much human diseases and cancer. They could these effects to oxidative stress by inhibiting the producing chained pathways of free radicals as lipit peroxidation, directly reducing the concentrations of reactive oxygen species (ROS), deactivating the first radical that started the generation of free radicals, and chelation with transition metals. Antioxidant enzymes and antioxidants exert synergistic actions in scavenging free radicals. The knowledge of enzymatic and non-enzymatic oxidative defense mechanisms of animals and plants will serve as a guiding principle for future studies.