ETİK VE HUKUKİ BOYUTUYLA TASARIM BEBEK

Özet

Tasarım bebek, genlerinin belli bazı özellikleri taşıması ebeveynleri ve/veya doktorlar tarafından seçilmiş olan bebek olarak tanımlanabilmektedir. Tasarım bebekler, hastalıkların tedavi edilmesi ve önlenmesi gibi konularda avantajlar sağlayabilmektedir. Diğer taraftan ise genetik müdahalelerin sınırının nerede sonlanacağının belirsiz olması ve bunun da “seçkin ırk” yaratma sevdası ile öjenizme kapı aralaması, bebeklerin sağlık kaygısı olmaksızın salt fiziksel ve bilişsel özelliklerinin belirlenmesine fırsat vermesi, özellikle kız çocuklarının hor görüldüğü ülkelerde cinsiyetçi bakışla kız bebeklerin doğmasına fırsat tanınmaması, tasarım bebeklerin bir çeşit yedek parça gibi kullanılması ve hatta sırf bu amaçla üretilmesi gibi bazı riskleri mevcuttur. Genetik müdahalelerin hastalıkların tedavi edilmesi ve önlenmesi amacıyla uygulanmasının, salt geliştirme amaçlı müdahalelerin ve daha seçkin bir nesil yaratmaya yönelik müdahalelere izin verilmemesinin uygun olacağı görüşü taşınmaktadır. Olası kötüye kullanımları engellemek adına tasarım bebeklerle ilgili olarak gen üzerinde yapılacak değişikliklerin sıkı devlet kontrolü altındaki özel ruhsatlı kurumlarca yapılmasının ve bu kurumların bu konudaki yükümlülükleri ve yasakları ihlal etmesi durumunda da kurum yöneticileri için cezai sorumluk getirilmesinin uygun olabileceği düşünülmektedir.

Abstract

Designer baby may be defined as a baby chosen by his/her parents and/or physicians to carry some specific genes. Designer babies provide advantages in the treatment and prevention of diseases. On the other handthere are also some disadvantages as well, such as; to be unclear of the limits of gen editing, to cause to eugenics with the desire of creating an elite race, to define the babies’ physical and cognitive characteristics of the baby without any health concern, not to choose the female embryos in the countries where the females are not demanded…There is also risk to design baby as a kind of spare part and even to produce for this purpose. In order to prevent potential misconduct of gene editing for designer baby, it is believed that gene editing process shall be handled by the institutions under government’s strictcontrol, and it would be beneficial to regulate criminal liability of the managers of the institution in case of violation of obligations.