Ca‘fer es-Sâdık ve Ebû Hanîfe Arasındaki Hoca-Talebe İlişkisi

Özet

Hicrî birinci yüzyılın sonu ile ikinci yüzyılın ortalarında yaşamış bulunanCa‘fer es-Sâdık ve Ebû Hanîfe, akran iki âlimdir. Kûfe’de yetişen ve Ehl-isünnet mezheplerinden birinin imamı olan Ebû Hanîfe’nin, Medine’de yetişenve İsnâaşeriyye’nin altıncı imamı kabul edilen Ebu Abdullah Ca‘fer es-Sâdıkb. Muhammed el-Bâkır b. Ali el-Medenî ile bir araya geldiği ve onun talebesiolduğu hem Sünnî hem Şiî kaynaklarda rivayet edilmektedir. İlk dönem Şiî veSünnî kaynaklarda Ebû Hanîfe’nin Ca‘fer es-Sâdık’ın öğrencisi olduğu yönündeki ifadelerin, muahhar dönem Şiî ve Sünnî kaynaklarda abartılı bir şekilde yorumlandığı görülmüştür. Bu çalışmada Ebû Hanîfe ile Ca‘fer es-Sâdıkarasındaki hoca-talebe ilişkisi netleştirilmeye çalışılmıştır. Bu sebeple önceliklekısaca her iki imamın hayatı ele alınarak onların ilmî birikimi tespit edilmiştir.Akabinde Ebû Hanîfe ile Ca‘fer’in ne zaman ve ne kadar süre birlikte oldukları, Ebû Hanîfe’nin Ehl-i beyt’e yönelik tutumunun Ca‘fer’den ilim almasındane gibi bir etkisinin bulunduğu ve çeşitli ilim dallarında Ebû Hanîfe - Ca‘ferilişkisi tespit edilmeye çalışılmıştır.

Abstract

Ja‘far al-Sadiq and Abu Hanifa, who lived at the end of the hijri first century and the middle of the hijri second century, are two peer scholars. It is reported in both Sunni and Shiite sources that Abu Hanifa, the imam of one of the Ahl al-Sunnah sects raised in Kufa, came together with Ja‘far, who grew up in Madina and was accepted as the sixth imam of Ithna-‘Ashariyya. In the first Shiite and Sunni sources, it was seen that the statements that Abu Hanifa was a student of Ja‘far al-Sadiq were exaggerated interpretation in subsequent Shiite and Sunni sources. In this study, the scientific relationship between Ja‘far al-Sadiq and Abu Hanifa was tried to be clarified. For this reason, firstly, the life of both imams was discussed and their scientific knowledge was determined. Subsequently, it was tried to determine when and how long Abu Hanifa and Ja‘far were together, what effect did Abu Hanifa attitude towards Ahl al-Bayt have in taking the knowledge of Ja‘far and the relationship between Abu Hanifa and Ja‘far in various branches of sciences.