Hadis İlmi Açısından "Men Hafiza" Rivâyeti ve Manzum Kırk Hadis Geleneğine Tesiri

The Narration of "Men Hafiza" With Respect to Hadith Dicipline and its Effect on the Tradition of the Forty Hadith in Verse

Özet

Hz. Peygamber’den (s.a.v.) nakledilen rivâyetler, dine ait hükümleri bildirmekle beraber toplumsal ve kültürel hayatı da etkilemiştir. Rivâyetlerin tedvini ile birlikte ortaya çıkan hadis edebiyatı, dinin bütün konularını kapsayan eserlerin yanında belirli konuları veya özellikleri barındıran eserler etrafında gelişmiştir. Bu eserlerden kırk hadisler, zayıf hükmü verilen bir rivâyette geçen Hz. Peygamber’in (s.a.v.) şefaatine ulaşma ve fakih olarak diriltilme düşüncesiyle yaygınlık kazanmıştır. Özellikle Abdurrahman Câmî’nin (898/1492) etkisiyle kırk hadisler tam veya kısmî iktibasla ya da tercüme yoluyla manzum hale getirilerek Osmanlı döneminde manzum kırk hadis geleneği oluşmuştur. Bu makalede zikri geçen ve zayıf kabul edilen "men hafiza" rivâyeti hadis ilminin kriterlerine göre incelenmiş, 13 sahabiden gelen 41 farklı tarik değerlendirilmiştir. Ayrıca rivâyette yer alan idrac ve lafız farklılıkları ile muhaddislerin bu rivâyetle ilgili görüşleri serdedilmiştir. Rivâyetin muhtevasına dair yapılan tahlillerin yanı sıra Osmanlı şairleri özelinde rivâyetin kırk hadis geleneğine etkisi ortaya konmuştur.

Abstract

The narrations narrated from the Prophet (pbuh) inform the religious judgements and also affected social and cultural ties. The hadith literature, which emerged with the compilation of narrations, has developed around works that cover all subjects of religion as well as works that include certain subjects or characteristics. Among these works, forty hadiths have become widespread with the thought of attainment of the intercession of the Prophet and being resurrected as a faqih which is mentioned in a narration regarded as weak. Especially with the influence of Abdurrahman Câmî, the poetical tradition of forty hadiths was formed during the Ottoman period, being written in verse in full or partial quotation or translation. In this article, the aforementioned narration of “men hafiza”, which is considered weak, has been examined according to the criteria of the hadith science and 41 different tariqs coming from 13 detected companions are evaluated. In addition, the differences of idraj and wording versions in the narration and the views of the hadith scholars about this report were mentioned. In addition to the analyzes made on the content of the narration, the effect of the narration on the tradition of forty hadiths has been revealed for the Ottoman poets were expressed.