Şîa ve Ehl-i Sünnet’e Göre İmâmet (Kummî ve İbn Kesîr Tefsirleri Çerçevesinde)

The Imamah Accordıng To Ahl Al-Sunnah And Shīʿa (From The Perspective Of Ibn Kathīr And Qummī Tafsīrs)

Özet

İmâmet mevzuu, Şîa’yı diğer Müslüman grup olan Ehl-i Sünnet’ten ayıran en önemli meseledir. Şîa, imâmeti itikadi bir mesele olarak görmüş ve “Üsûlu’d-Din”den (dinin temel prensipleri) kabul etmiştir. Onlara göre ilahi kararla tayin olunan ismet sahibi oniki imam/halife vardır. Bu imamların ilki Ali b. Ebî Tâlib’dir (ö. 40/661) ve sonraki imamlar da onun soyundandır. İmâmeti nübüvvetin devamı olarak kabul eden Şîa, bu konuya oldukça önem vermiş ve görüşlerini desteklemek için ayet ve hadislerden deliller getirmiştir. Buna karşın Ehl-i Sünnet, Kur’an’da ve sünnet’te halifenin tayin edilmesi ile ilgili açık bir delilin olmadığını savunmuş ve Şîa’nın iddialarını kabul etmemiştir. Bu çalışmada öncelikle Şîa’nın ve Ehl-i Sünnet’in imâmet anlayışı incelenmiş, Şîa’nın imâmetle olduğunu iddia ettiği bir kısım ayetler, ilk dönem muteber Şiî müfessirlerinden kabul edilen Kummî’nin (ö. 307/919) ve Ehl-i Sünnet’in önemli müfessirlerinden İbn Kesîr’in (ö. 774/1373) tefsirleri çerçevesinde değerlendirilmiştir.

Abstract

The imamah is the most important subject that differentiates Shīʿa from Ahl al-Sunnah that is the other Muslim group. Shīʿa accepts the imamah as a subject of creed and defines it as a part of Uṣūl al-Dīn (Principles of Religion). According to them, there are 12 Innocent Imams/Caliphs decided by Divine Will. Ali Ibn Abū Ṭālib is the first of them and the following imams are from his lineage. Shīʿa, accepting imamah as the continuation of nubuwwa (prophethood), pays great attention to this subject and puts forward to proofs from Al-Qurʾān and al-Sunnah. However, Ahl al-Sunnah defends the idea that there is no clear proof related the appointment of the caliph in Al-Qurʾān and alSunnah and they denies the claims of Shīʿa. The imamah perspective of Shīʿa and Ahl al-Sunnah is analyzed in this study and some verses claimed to be related to the imamah by Shīʿa were evaluated according the tafsirs of Qummī (d. 307/919), an early notable Shīʿa mufassir and Ibn Kathīr (d. 774/1373) who is an important mufassir of Ahl al-Sunnah.