“Cumhuriyet Modernleşmesi” ve “Kırsal İletişim/ Kalkınma” Eksenleri Bağlamında Mekânsal Bir Model Olarak Eskişehir Çifteler Harası

Özet

Modernleşme sürecinin rasyonelleşme,sekülerleşme, sanayi-teknoloji merkezli olmagibi temel nosyonlarının devlet eliyleetkinleştirildiği Cumhuriyet Türkiyesi’ndebu nosyonlar, yerel gerçekliklerlekarşılaşarak boyutlanır ve yeni mekânsalmodeller ile yaşama geçirilir. Cumhuriyet’inkırsal yaşam alanında modernleşmeyihedefleyen mekânsal modellerinin başındatarım-hayvancılık yerleşkeleri gelir. Birbölümü Osmanlı Dönemi’nde kurulan ancakasıl gelişimleri Cumhuriyet Dönemi’ndegerçekleşen, üretim, idare, sosyalleşme,ikamet mekânlarını aynı anda içeren ve kırile kent aradalığına ilişkin yeni arayışlarsunan tarım-hayvancılık yerleşkeleri içindede “Eskişehir Çifteler Harası” özellikli birkonuma sahiptir. Bu çalışma da Osmanlı’dandevreden az sayıdaki işletmelerden biri olan,çevresine köy enstitüsü gibi başka kırsalmodelleri de çeken ve günümüzde halendevlet mülkiyetinde etkinliklerini sürdürenEskişehir Çifteler Harası’na odaklanacaktır.Çalışma Eskişehir Harası üzerindengeliştirilen irdelemelerle, tarım-hayvancılıkyerleşkelerinin Cumhuriyet Modernleşmesive kırsal kalkınma/iletişim eksenleribağlamında yarattığı dönüşümleri deşifreetmeyi amaçlamaktadır. Hara’ya ilişkin alanaraştırması ve literatür tarama yoluyla eldeedilen veriler üzerinden yürütülecektartışmayla, az araştırılmış özgün bir alanıişaret eden tarım-hayvancılık yerleşkelerinin,erken Cumhuriyet Dönemi’nden günümüzetaşıdığı zengin mekân bilgisinin görünürkılınacağı umulmaktadır.

Abstract

In the Turkish Republic where the basic notions of modernization process such as rationalization, secularization, being industry-technology centered, were activated by the state, these notions became multifaceted by encountering local realities and were brought to life within the new spatial models. The agro-livestock settlements are the primer ones of ‘the spatial models of the Republic’, aiming modernization in rural life. This study will concentrate on Eskişehir Stud Farm which is one of the few settlements inherited from Ottoman, attracted some other rural models like “köy enstitüsü” to its own environment and continues its activities as a state-owned property present day. Eskişehir Çifteler Farm has a special place in the agrolivestock settlements some of which were founded in Ottoman Empire but whose main development was realized in Republican Period and which contain production, administration, socialization, residential spaces and present a new search between rural and urban. Within the investigations developed on Eskişehir Stud Farm, the study aims to desipher the transformations created by agro-livestock settlements in the context of the axes of “modernization of the Republic” and “rural development/ communication”. With the discussion on the data, obtained through the field survey and literature search on Eskişehir Stud Farm, it is hoped that the rich spatial knowledge which has been carried from the early Republican Period to present day by the agro-livestock settlements will be made more visible.