Dergiler / Süleyman Demirel Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi / 2019 / Cilt: 1 - Sayı: 47
Banaz’da İki Son Neolitik/İlk Kalkolitik Çağ Yerleşimi: Ada Höyük ve Mercimeklik
- Sayfa
- 16–41
- DOI
- —
Özet
Banaz, Uşak ilinin doğusunda Afyonkarahisar ve Kütahya ile sınır olan ilçedir. Banaz’da gerçekleştirdiğimiz yüzey araştırmaları sonucunda bölgede çok sayıda İTÇ yerleşimi tespit edilmiştir. Ada Höyük ve Mercimeklik yerleşmeleri Banaz ilçesinde Sürmecik Orta Paeolitik yerleşmesinden sonra en erken döneme tarihlenen iki yerleşimdir. Ada Höyük Son Neolitik/İlk Kalkolitik Çağ, Mercimeklik ise İlk Kalkolitik Çağ buluntuları vermektedir. Uşak ilinde Neolitik ve Kalkolitik Çağ yerleşmeleri azdır. Bu nedenle Banaz’daki bu iki yerleşim bölge araştırmaları için önemlidir. Bu makalede Ada Höyük ve Mercimeklik yerleşmesinden toplanan 49 adet Neolitik ve Kalkolitik Çağ çanak çömleği değerlendirilmektedir. Neolitik Çağ çanak çömleği (40 adet) kahverengi, kırmızı ve gri astarlı mallardan oluşmaktadır. Açık ve kapalı formlar vardır. Ayrıca minyatür kaplarda bulunur. Dikey kulp, sepet kulp ve ip delikli tutamaklar belirgindir. Dipler düzdür. Neolitik Çağ kapları genellikle bezemesiz olmakla beraber bezemeli olanlar da vardır. Konsantrik daire bezemeli örnek dikkat çekicidir. Kalkolitik Çağ çanak çömleği (9 adet) boya bezemelidir. Kahverengi, beyaz, pembe ve mor astarlı mal grupları belirlenmiştir. Son Neolitik Çağ kaplarının Göller Yöresi, Batı Anadolu kıyıları ve kuzeydeki Kütahya bölgesi ile ilişkili olduğu belirlenmiştir. Orta Anadolu ile ilişkiler ise daha azdır. İlk Kalkolitik Çağ kapları Göller Yöresi ile olan güçlü ilişkileri vurgulamaktadır. Yine Afyonkarahisar ile olan ilişkiler vardır. Morumsu kırmızı astarlı örneklerin varlığı kuzeydeki Aslanapa kültürünün Uşak ilindeki yayılımını göstermesi bakımından önemlidir.
Abstract
Banaz is a district of Afyonkarahisar and Kütahya in the east of Uşak province. As a result of the surveys we conducted in Banaz, several EBA settlements were identified. Ada Mound and Mercimeklik settlements are the two settlements dating to the earliest period after the Sürmecik Middle Paleolithic settlement in Banaz. The Late Neolithic/Early Chalcolithic Age finds at Ada Mound and Early Chalcolithic Age finds at Mercimeklik were identified. The Neolithic and Chalcolithic Age settlements in Uşak are few. Therefore, these two settlements in Banaz are important for regional surveys. In this article, 49 Neolithic and Chalcolithic Age sherds collected from Ada Mound and Mercimeklik settlements are evaluated. Neolithic pottery (40 pieces) consists of brown, red and gray ware. There are open and closed forms. There are also miniature vessels. The vertical handle, basket handle and pierced lug are evident. Bottoms are flat. Neolithic sherds are generally not decorated. The example with concentric circle decoration is noteworthy. Chalcolithic Age sherds (9 pieces) are decorated with paint. Brown, white, pink and purple groups were determined. It was determined that the Late Neolithic sherds were related to the Lakes Region, West Anatolian coast and Kütahya region in the north. Relations with Central Anatolia are less. The Early Chalcolithic Age sherds emphasize the strong relations with the Lakes Region. Again, there are relations with Afyonkarahisar. The presence of purplish red samples is important because it shows the spread of Aslanapa culture in Uşak province.