Psikoterapi Süreçlerinde Danışan ve Terapistlerin Seans Etkisi Açısından Karşılaştırılması

Özet

Belirli bir psikoterapi seansındaki müdahalenin danışan üzerindeki etkisi hakkında bilgi sahibi olabilmek, terapi gö-rüşmesinin faydalı, etkili ya da zarar verici olup olmadığını incelememize yardımcı olmaktadır. Ayrıca seansa yönelik değerlendirmelerde terapist ve danışan arasındaki uzlaşı düzeyi de, psikoterapi sürecinin planlanması ve değiştirilmesi konusundaki önemli kararları etkileyebilmektedir. Bu çalışmanın temel amacı seans etkisini terapist-danışan ikilisi bağ-lamında inceleyebilmektir. Bu doğrultuda sırasıyla a) Seans Değerlendirme Ölçeğinin psikometrik özelliklerini ve fak-tör yapısını incelemek, b) danışan ve terapistlerin seansların etkisi konusundaki uzlaşma düzeylerini değerlendirmek, c) danışan ve terapistler için seans etkisinin temel göstergesini keşfedebilmek hedeflenmiştir. Araştırmada 69 terapist ve 112 danışan yer almış ve analizler toplamda 810 seanstan elde edilen ölçümler üzerinden yürütülmüştür. Açımlayıcı faktör analizi sonuçları, ölçeğin iki faktörlü yapısını desteklemiş ve alt boyutlar arasındaki güvenirliğin oldukça yük-sek olduğu gözlenmiştir (Cronbach α = .87 - .92). Aynı zamanda sonuçlar, tüm maddeler ve boyutlar için terapist ve danışanlar arasında anlamlı derecede uzlaşma olduğuna (ICC Ort = .45) işaret etmektedir. Ayrıca, çoklu grup analizleri sonuçları, terapist ve danışan modellerinin ölçeğin ikili faktör yapısı açısından örtüştüğünü göstermiştir. Hem terapist, hem de danışanlar için terapideki seans etkisinin temel göstergesinin ‘yumuşaklık’ boyutundan ziyade ‘derinlik’ bo-yutunun olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bu çalışma ile psikoterapi süreçlerini pek çok açıdan etkileyebilen ve oldukça önemli bir değişken olan ‘seans etkisi’ Türkiye örneklemindeki danışan-terapist ikilisi açısından ilk kez incelenmiştir.