Öfkeyi Yordamak: Bağlanma ve Öfke Boyutları Arasında Erken Dönem Uyumsuz Şemaların Aracı Rolü

Predicting Anger: Early Maladaptive Schemas as Mediators between Attachment and Anger Dimensions

Özet

Bu araştırmada öfke düzeyi ve ifadesini açıklamaya yönelik yeni yaklaşımlardan faydalanarak, cinsiyetler arası farklılıkları da ortaya koyabilecek, aracı bir model oluşturulması hedeflenmiştir. Buna göre; erken dönem uyumsuz şemalarınbağlanma ile öfke düzeyi ve ifadesi arasındaki aracı rolüne yönelik bir model şekillendirilmiş ve bu modelde cinsiyet vebağlanma figürü farklılıklarına da yer verilmiştir. Bu kapsamda araştırmaya 17-28 yaş arasında 444 üniversite öğrencisikatılmıştır. Katılımcılara Demografik Bilgi Formu, Ebeveyne ve Arkadaşlara Bağlanma Envanteri, Young Şema ÖlçeğiKısa Form-3 ve Sürekli Öfke ve Öfke İfade Tarzı Ölçeği verilmiştir. Hem kadın hem de erkek katılımcılar için bağlanma (anne ve baba) ile öfke (sürekli öfke, öfke içe, öfke dışa ve öfke kontrol) arasındaki ilişkide erken dönem uyumsuzşemaların aracı rolü olduğu doğrulanmıştır. Cinsiyet farklılıklarına ek olarak araştırma modelinde bağlanma figürleriaçısından ortaya çıkan farklılıklar dikkat çekmiştir. Buna göre kadınlar ve erkeklerde öfkenin ifade edilmesinde vedüzeyinde farklı şemalar etkili olurken bu şemaların anne ve baba bağlanma düzeylerinden farklı olarak etkilendikleribulunmuştur. Sonuçlar hem öfkenin bağlanma ve şemalar aracılığıyla açıklanabilmesi açısından hem de uygulamayakatkıları açısından tartışılmıştır.

Abstract

This study aimed to establish a mediation model in light of current approaches for understanding trait anger and anger expression. Accordingly, the mediating role of early maladaptive schemas in the relationship between attachment and trait anger and anger expression was tested by considering gender and attachment figure differences. Four hundred and forty-four university students with ages ranging from 17 to 28 participated in the study. Participants filled out Parental and Peer Attachment Scale Short Form, Young Schema Questionnaire - Short Form 3, Trait Anger and Anger Expression Scales and a demographic data form. The mediating role of early maladaptive schemas in the relationship between attachment (mother and father) and anger (trait anger, anger in, anger out and anger control) was found to be significant for both male and female participants. Separate mediation analyses for both genders and different attachment figures have also drawn attention to the noticeable differences in results. Consequently, these analyses revealed that different schemas were found to be effective in the expression of anger and trait anger in men and women, and attachment figures of mother and father influenced these schema scores differently. Results of the study were discussed in terms of anger being explained through attachment and schemas, and contributions and implications of the study were presented.