Türk sinemacılık sektöründe kurumsal değişim (1950-2006): Küreselleşmenin "sosyal dışlama" etkisi

Institutional change in the Turkish film industry (1950-2006): Social exclusion impact of globalization

Özet

Bu çalışmada, küreselleşmenin Türk sinemacılık sektöründeki üretim zincirinin örgütlenmesine etkisi araştırılmaktadır. Çalışmada, Türk sinemacılık sektöründeki yapım, dağıtım ve gösterim zincirinin örgütlenmesinde 1950-2006 yılları arasındaki kurumsal değişim incelenmektedir. Tarihsel kurumsalcılık yaklaşımının izlendiği bu inceleme sonucunda, sektörün 1989 yılında uluslararası yatırıma açılmasıyla birlikte, bölge işletmecilerinin baskın olduğu ağ örgütlenmesinden, ABD kökenli büyük yapım-dağıtım şirketlerinin baskın olduğu hiyerarşik ağ örgütlenmesine çevrildiği belirlenmektedir. Çalışmada ayrıca, kültür istatistiklerinden yararlanarak, 1970'liyıllardan buyana sayıları gittikçe azalan tek sahneli sinemaların yanı sıra, özellikle büyük kentlerde çok sahneli sinemaların kurulduğu, sonuç olarak da sinemasız il sayısının arttığı belirlenmektedir. Çalışmada, sosyal dışlamanın bir göstergesi olan bu sinemasızlaşmanın, küreselleşme etkisiyle oluşan yeni örgütlenme biçimine içkin koşullardan kaynaklandığı vurgulanmaktadır.

Abstract

This study examines the impact of globalization on the organization of production chain in the Turkish film industry. Adopting the historical institutionalist approach, the study examines the institutional change in the organization of production, distribution and exhibition chain in the Turkish film industry for the period of1950-2006. The main finding of the study is that as a result of opening up the industry to the foreign direct investment in 1989, the organization of production chain evolves from a network structure dominated by regional distributors to a hierarchical network structure dominated by the big US film companies. Another finding is that the multiplex type of film theaters particularly located in big cities emerges as a supplementary form to the theaters with single screen that has been widespread in the previous period. This leads to an increase in the number of cities without theaters. The study emphasizes that the social exclusion manifested by increasing 'theaterless-ness' is inherent within the multiplex type of film theater diffused through globalization.