Marmara denizi körfezlerinin baskı–etki durumu ve ötrofikasyon açısından değerlendirilmesi

Evaluation of Marmara Sea bays in terms of pressure-impact status and eutrophication

Özet

Marmara Denizi’ndeki kapalı ya da kapalı körfezlerde su kalış süresi uzun olduğundan kara kökenli kirleticiler organik madde zenginleşmesine ve sonrasında ötrofikasyona neden olabilmektedir. Bu bağlamdaİzmit, Gemlik, Bandırma ve Erdek Körfez’lerinde insan aktivitelerinden kaynaklı baskıların ortaya koyulabilmesi için Baskı İndeksi yöntemi kullanılmış ve bu yöntemin uygunluğu ilk kez test edilmiştir. Baskıların değerlendirmesi sonucunda İzmit, Gemlik iç ve Bandırma Körfezi üzerindeki baskıların yüksek, bunakarşın Erdek ve Gemlik dış Körfez’lerindeki baskıların orta düzeyde olduğu belirlenmiştir. Bu körfezlerdegerçekleştirilen izleme çalışmalarına ait besin elementleri, klorofil-a ve seki disk verileri ötrofikasyon açısından “Kentsel Atık Suların Arıtımı Yönetmeliği Hassas ve Az Hassas Alanlar Tebliği” ve “Yerüstü SuKalitesi Yönetmeliği” eşik değerleriyle karşılaştırılmıştır. Yönetmeliklere göre baskı indeks değerlerinindeğerlendirmelerde farklılıklar olsa da İzmit, Gemlik iç ve Bandırma Körfez’lerinde ötrofik - hipertrofik,Erdek ve Gemlik dış Körfez’lerinde ise mezotrofik koşulların hakim olduğu saptanmıştır. Kıyı sularınınyönetmeliklerce değerlendirilmesinde farklı değişkenler ve sınır değerler kullanılmasından ötürü sonuçlarda farklılıklar ortaya çıkmaktadır. Yönetmeliklerin tek başlık altında toplanması yanında ötrofikasyondeğerlendirmesine biyolojik kalite elemanlarının da dahil edilmesi önerilmektedir.

Abstract

Closed or semi-enclosed bays in the Marmara Sea, which have long residence time, can be exposed to eutrophication as a result of organic matter enrichment from land-based pollutants. The Pressure Index method was tested for the first time in this study in order to reveal the pressure exerted by land-based sources on Izmit, Gemlik, Bandırma and Erdek Bays. As a result of the evaluation of the pressures, it was determined that the pressures on Izmit, Gemlik inner and Bandırma Bay were high, whereas Erdek and Gemlik Outer Bays were under moderate pressure. In terms of eutrophication, the nutrient, chlorophyll-a and secchi disk data of the monitoring studies carried out in the bays were compared with the limit values of the “Urban Wastewater Treatment Regulation Sensitive” and “Less Sensitive Areas Declaration and the Surface Water Quality Regulation”. Although there are differences according to the regulations, it has been determined that Izmit, Gemlik (Inner) and Bandırma Bays have eutrophic-hypertrophic conditions, Erdek and Gemlik (Outer) Bays have mesotrophic conditions. There are differences in the results due to the use of different variables and limit values in the evaluation of coastal waters by regulations. In addition to collecting regulations under a single heading, it is recommended to include biological quality elements in the eutrophication assessment.