Tuvacada Şimdiki Zaman

Özet

Türkçenin eski dönemlerinde geniş zaman eki, aynı zamanda şimdiki zaman için de kullanılıyordu. Türkçenin tarihi gelişimi içerisinde, özellikle yüksek odaksıl şimdiki zamanı karşılamak üzere şimdiki zaman yenilemeleri ortaya çıkmıştır. Bu yenilemeler, zarffiil ekleri ile ekleşik fiillerin (Postverb) zamanla gramerleşmesiyle oluşmuştur (Türkiye Türkçesindeki -(X)yor [< zarffiil + yorı-r] eki gibi). Türk dilleri ailesinin kuzeydoğu koluna mensup olan Tuvacada da şimdi zaman kategorisi için kullanılan ekler, morfemler ve birleşik yapılar vardır. Bunlar, odaksıl şimdiki zaman işaretleyicileri (-(X)p tur, -(X)p çor, -(X)p olur gibi) ve genel şimdiki zaman işaretleyicileri (-(X)r/-Ar, -AdIr, -BIşA:n gibi) olmak üzere iki ana grupta ele alıp incelenebilir. Burada öncelikle Standart Tuvacadaki şimdiki zaman işaretleyicileri detaylıca betimlenecektir. Ayrıca Tuvacanın bir ağzı olan Altay Tuvacası da şimdiki zaman bağlamında incelenecektir. Böylece şimdiki zaman bağlamında Standart Tuvaca ile Altay Tuvacası arasındaki benzerlik ve farklılıklar da ortaya konulmuş olacaktır.

Abstract

In old Turkish the present tense suffix was also used to mark the present continuous tense. During the historical development of Turkish, renewals happened in the continuous tense in order to mark the focal present continuous tense. These were formed in time through the grammarization of adverb-verb suffixes and postverbs (as in the -(X)yor [< adverb-verb + yorı-r] suffix in Turkish as spoken in Turkey). Tuvan, which belongs to the northeastern branch of the Turkish language family, also includes suffixes, morphemes and compound structures used to mark the present tense. These can be divided into two main categories: focal present continuous tense markers (such as -(X)p tur, -(X)p çor, - (X)p olur)and general present continuous tense markers (such as - (X)r/-Ar, -AdIr, -BIşA:n). This study first describes in detail the continuous tense markers in Standard Tuvan. It also analyzes Altai Tuvan from the perspective of the continuous tense. In this way, the study aims to demonstrate the similarities and differences in this regard between Standard Tuvan and Altai Tuvan.