BAHÂ SAÎD BEY’İN HAYATI, ESERLERİ VE ANADOLU’DAKİ ALEVÎ-BEKTAŞÎ-NUSAYRÎ ZÜMRELERİ İLE İLGİLİ ÇALIŞMALARI

Bahâ Saîd Bey’s Life, Works and His Studies on Anatolian Communities of Alevies, Bektashies and Nusayries

Özet

Bahâ Saîd Bey (1882-1939) seçkinkişiliğiyle varlığını vatan ve milletineadayan millî kahramanlarımızdanbiridir. O, dönemin yönetimi tarafındanAnadolu’daki Alevî-Bektaşî zümrelerini,Tahtacı, Çepni ve Hardal Türkmenlerini,soy, dil, mezhep ve gelenekleriniyakından tetkîk etmek içingörevlendirilmiştir. Entellektüel birkişiliğe sahip olan Bahâ Saîd’in, uzun birçalışmasının sonucu AlevîlikBektaşîlikle ilgili araştırmaları, baştaTürk Yurdu mecmuası olmak üzereMuhibbân, Memleket ve Meslek gibigazete ve dergilerde neşredilmiştir. TürkYurdu’nda yayınlanan makaleleri,Türkiye’de Alevî zümreleri arasındabilimsel yöntemlerle yapılmış ve detaylıbilgiler veren saha araştırmalarındanoluşmaktadır. Bahâ Saîd’in alanaraştırmaları uzun bir dönemikapsamaktadır. Dolayısıyla araştırmasonunda aktardığı bilgiler oldukça önemarz etmektedir. Onun Alevîlik-Bektaşîlikve Nusayrîlik üzerine yaptığı buaraştırmalar Türkiye’de ilklerden olmasınedeniyle ayrı bir değere sahiptir. Buçalışmada, Bahâ Saîd’in Alevî-Bektaşî veNusayrî zümrelerine yönelik yaptığıaraştırmaları ve onun söz konusuzümreler hakkındaki düşüncelerinintespiti amaçlanmıştır. Bahâ Saîd, saha araştırmalarında Alevî-Bektaşî inancınınkökenleri ve âyinleri hakkında genelolarak bilgi vermiştir. Ayrıca buçalışmada, katılımcı gözlem ve mülakattekniklerini uygulayan Bahâ Saîd’in,Anadolu’daki başta Alevî ve Bektaşîlerolmak üzere diğer zümrelerin inanç vekültür sistemlerini incelediği ve onlardaeski Türk kültür izlerinin varlığını tespitettiği görülmüştür.

Abstract

Bahâ Saîd Bey (1882-1939) is one of our national heroes during the transition period from the Ottoman to the Republic and dedicated his existence to his country and nation with his distinguished personality. He was appointed by the administration of the period to closely examine the Alevi-Bektashi communities, Tahtaci, Chetmi and Hardal Turkmens in Anatolia in terms of their ancesters, languages, sects and traditions. Having an intellectual personality, Bahâ Saîd’s researches on Alevism Bektashism were published in newspapers and magazines such as Muhibbân, Memleket and Meslek, especially in the Türk Yurdu journal. His articles published in the Türk Yurdu journal are consist of field researches made by scientific methods and they supply detailed information. Bahâ Saîd’s field researches cover a long period. Therefore, the information given at the end of the researches is very important. His researches on the Alevi-Bektashi and Nusayriya have a special importance as they are the firsts in Turkey. In this study, it was aimed to determine Bahâ Saîd’s researches on Alevi Bektashi and Nusayriya communities and his thoughts on these communities. Bahâ Saîd gave general information about the origins and rites of the AleviBektashi belief in his field researches. In addition, in this study, it was observed that Bahâ Saîd, who applied participatory observation and interview techniques, examined the belief and cultural systems of other communities in Anatolia, especially Alevis and Bektashis, and determined the presence of traces of ancient Turkish culture in them.