Zeka: Amerikan Deneyiminin Kritik Kuram Perspektifinden Analizi

Özet

Ülkemizde son yıllarda üstün zekalı çocuklar konusunda konferanslar düzenlenmekte, projeler yürütülmekte, çeşitli zeka kuramlarını inceleyen yayınlarda artış gözlemlenmektedir (Baltaş, 2006; Bozdağ, 2001; Bümen, 2002; Demirel, Erdem& Başbay, 2006; Goleman, 2007; Kulaksızoğlu, Bilgili &fiirin, 2004; Onay, 2006; Saban, 2005; Yavuz, 2001; Zohar &Marshall, 2004). Bununla birlikte zeka denilince temelde anlatılan mantıksal-matematiksel ve sözel zekayı kapsayan, IQ testleri ile ölçülen psikometrik zekadır. ABD'de IQ skoru üstün zekalı çocuklar için olan okullara erişimde belirleyici etmendir (Borland, 2003). Türkiye'de de sayıca az olan bu tür okullara girişte benzer bir durum mevcuttur. Bu yazının amacı zekanın psikometrik tanımının Batı'da ortaya çıkışını irdelemek, tanımın ABD'deki kullanımını Foucault'nun felsefi yaklaşımları çerçevesinde analiz etmek (Borland, 2003) ve zekanın tanı mlanması ve zeka testlerinin kullanımında ülkemizde dikkat edilmesi gereken noktaların altını çizmektir. Batı'daki uygulamanın eleştirel bir yaklaşımla ele alınması ülkemizde henüz IQ skoruna dayalı olarak öğrenci kabul eden fazla sayıda program yokken alternatif bakış açılarının geliştirilmesi konusunda fayda sağlayabilir.