Değerler eğitiminde kahramanlardan yararlanma: sosyal bilgiler ders kitapları ile öğretmen adaylarının kahraman tercihlerinin karşılaştırılması üzerine bir çalışma

Using heroes as role models in values education: A comparison between social studies textbooks and prospective teachers’ choice of hero or heroines

Özet

Bu çalışma değerler eğitiminde rol model olarak kahramanlardan yararlanma durumunu sosyal bilgiler ders kitapları ile öğretmen adaylarının kahramanları rol model alma eğilimlerini karşılaştırarak incelemektedir. Böyle bir karşılaştırma Türk eğitim sisteminin resmi ve örtük programlarını sınırlı bir açıdan da olsa karşılaştırarak değer tercihini anlamamıza yardım etmesi açısından önemli görülebilir. Araştırma bulguları bu iki değişken arasında önemli benzerlik ve farklılıklar olduğunu ortaya koymaktadır. Cinsiyet açısından değerlendirildiğinde, ders kitaplarındaki kahramanların % 97,4’ü erkek, % 2,6’sı kadın; öğretmen adaylarının seçimlerinde belirtilen kahramanların tamamı erkek olmuştur. Yerellik ve evrensellik açısından ise ders kitaplarındaki kahramanların % 73,6’sı yerel, % 26,4’ü evrensel; öğretmen adaylarının seçimlerinin % 75’i yerel, % 25’i evrensel kahraman olmuştur. Ancak, kahraman ismi açısından sosyal bilgiler ders kitaplarıyla öğretmen adaylarının kahramanlarının örtüşme düzeyinin düşük olduğu bulgusuna rastlanmıştır. Ders kitaplarında rol model olarak en fazla Atatürk yer alırken, öğretmen adaylarının seçimlerinin ağırlıklı olarak Atatürk ile dini kahramanlardan oluştuğu görülmüştür.

Abstract

This study explores the relationships between the frequency and identities of heroes as role models used in the social studies textbooks in teaching 20 core values and prospective teachers’ preferences of heroes. The findings indicated that there are striking similarities and differences between these two variables. For gender variable, 97,4 % of heroes found in the textbooks were male and % 2,6 was female, whereas all the heroes preferred by prospective teachers were male. Moreover, 73,6 % of heroes in the textbooks were national and 26,4 % was universal; 75 % of prospective students’ preferences were national and 25 % was international. However, the study indicated that there is a low level of congruence between the two variables in terms of the identities of the heroes. While Atatürk was the most frequently used role model in the textbooks, prospective teachers’ preferences of role models for the basic values constituted of Atatürk and religious heroes.