Alparslan Açıkgenç’in “DünyaGörüşü” Teorisi Işığında Doğu-Batı Felsefelerinin Değerlendirmesi

An evaluation of eastern-western philosophies in the light of Alparslan Açıkgenç's "worldview" theory

Özet

Batı Felsefesi batı düşünce tarihi boyunca takip edilmiş bir anlayışın sistematik bir halde prensipleri ortaya konmuş, fikri bağlamda doğudan esintiler taşısa da sorunları ele alış, yöntem ve ifade ediş prensipleri kendi dünya görüşü ile farklılaşmış bir gelenektir. Birçok kültürlere ev sahipliği yapmış doğu, hala batı karşısında bir felsefe geleneği olup olmama konusunda tartışılırken Batı da canavar bir medeniyet doğurmuş olmakla suçlanmaktadır. Batılı düşünürleri Doğudan esine davet eden görüşler artarken Batılı düşünce sistemlerini Felsefe, Doğu düşünce sistemlerini Bilgelik olarak ele alanlar da bulunmaktadır. Her ne kadar Batı'yı referans alma zorunluluğu olmasa da ortak bir terminoloji ile değerlendirme açısından batılı anlamda bir felsefe geleneği, doğu dediğimiz birçok farklı kültürün ortak bir çatı altında, azami müştereklerde birleşerek prensiplerini ortaya koymasıyla belirginleşecek ve gelişecektir. Böyle bir çalışma doğu ve batı hakkında yapılan karşılaştırmalı çalışmalara da ışık tutacaktır. Bunun için öncelikle Doğu felsefesini yapan unsurların ne olduğunu tespit etmek prensiplerimizi de bu doğrultuda kurmak gerekecektir. Bu çalışmada Doğu felsefesini yapan en belirgin unsurun "yaşam alanı" olduğu görüşünden hareketle Doğu ve Batı üzerine yapılan karşılaştırmalı çalışmalar incelenecektir. Alparslan Açıkgenç'in "dünyagörüşii" kuramının konuya katkısı değerlendirilecektir. Doğunun da tıpkı batı gibi kendine özgü bir bilim ve felsefe anlayışı vardır bunlar çoğu zaman bir benzerlik içermese de temel ilkelerinin farklılığı "yaşam dünya"larmın Açıkgenç'in kavramı ile "Düııyagörüşleri"nin farklılığı sonucudur.

Abstract

Western Philosophy is a product of a systematized worldview of western traditions. It makes sense to collect and call different cultures and traditions under the title of western philosophy. Even it has inspirations from east; depending on its being more "developed" it is supposed to have some distinct characteristics. On the other hand east has also its own traditions and worldview. However it has been questioned whether there is a common characteristic which is scientific and philosophical to call eastern. East is accused of not having a philosophical nature like west. To bridge the far distance between east and west it is helpful to examine both cultures by the same concepts and principles. In this paper Alparslan Açıkgenç's "worldview" thesis with the comparative studies are assessed in order to find the common ground of Eastern philosophy. It is thought that east has its own scientific and philosophical characteristics like west but the basic foundational concepts yary considering the different styles of "worldviews" in different "life worlds".