İBNÜ’L-EKFÂNÎ’NİN “İRŞÂDÜ’L-KĀSID”I VE “NEVÂMÎS”İN İLİMLER SINIFLANDIRMASI LİTERATÜRÜNDE YER EDİNME SÜRECİ

IBN AL-AKFĀNĪ’S “IRSHĀD AL-QĀṢİD” AND THE PROCESS OF THE INCLUSION OF “NAWĀMĪS” INTO THE LITERATURE OF THE CLASSIFICATION OF THE SCIENCES

Özet

Bu makale iki ana kısımdan oluşmaktadır: İlk olarak İbnü'l-Ekfânî'nin hayatı, eserleri hakkındaki kısa bir girişten sonra ilim tasnifleri içerisinde kendisinden önce yazılmış olanlara nispetle en kapsamlı ve sistematik ilim sınıflandırması olan İrşâdu'l-kâsıd ilâ esnâ'l-makâsıd'ı yöntemi ve muhtevâsı bakımından irdelemeye çalışacak; ikinci olaraksa İbnü'l-Ekfânî öncesinde ilimler sınıflandırması hususunda eser telif etmiş olan Fârâbî, Âmirî, İhvân-ı Safâ ve İbn Sînâ, gibi düşünürlerin tasniflerinde nevâmîs/şer'î ilimlerin nasıl değerlendirildiği tartışılacaktır. Makalenin sonunda, ilki İrşâdu'l-kâsıd'da yer alan ilimlerin ve bu ilimlerin tahsili için tavsiye edilen eserlerin listesine; ikincisi İbnü'l-Ekfânî'den hareketle Haarbrücker'in yaptığı tasnifi ve son olarak da bu makalenin yazarı tarafından yapılan İbnü'l-Ekfânî'nin ilimler sınıflandırmasına ilişkin tabloya yer verilecektir

Abstract

This article has two main parts. Firstly, after a short introduction about Ibn alAkfānī’s life and works, his book titled Irshād al-Qāṣid ilā asnā al-maqāṣid, which is the most comprehensive and systematic work in comparison to the earlier works in the genre of the classification of the sciences, will be examined in terms of its method and content. Secondly, how the religious sciences (nawāmīs) are evaluated in the works on the classification of the sciences, written before Ibn al-Akfānī by such scholars as al-Fārābī, al-‘Āmirī, Ikhwān al-Ṣafā’ and Ibn Sīnā, will be discussed. A list of the sciences and the works recommended to study them in Irshād al-Qāṣid, the classification made by Haarbrücker with reference to Ibn al-Akfānī, and a table regarding Ibn al-Akfānī’s classification of the sciences, prepared by the author of this article, are added to the end of the article