BİRİMDEN SÜRECE: GENDEN EPİGENOMA EVRİLEN ÇAĞDAŞ BİYOLOJİ

Özet

Modern biyolojide genetik paradigmayı takiben epigenetik paradigma adında yeni bir safha ortaya çıkmıştır. Biyolojinin 20. yüzyılda geçirdiği bu dönüşüm -hâkim genetik paradigmanın epigenetik paradigmaya el vermesi süreci- aynı zamanda biyolojik olgu ve olayları açıklamada birim kavramından süreç kavramına geçişin habercisidir. Bu çalışma ilk olarak yeni bir biyoloji felsefesini mümkün kılan temel dönüşümün, genetik paradigmanın genişletilmiş-tamamlayıcı bir sentezle epigenetik paradigmaya tahvili olduğunu göstermeyi amaçlamaktadır. Zira epigenetik paradigmanın kavramsal içeriği gen-merkezci genetik paradigmanın sınırlarını genişletmekte, salt determinist strateji ve indirgemeci yöntemlerini elden geçirmekte ve onu indeterminist ve bütünlemeci müdahalelerle ikmal etmektedir. İkinci olarak ise bu teorik ve pratik dönüşüm, genetik paradigmanın sabit gen anlayışından mütevellit özcü-yapısalcı biyolojik modelleri tasfiye etmekte ve yerine değişken, dinamik, esnek bir epigenom anlayışının gereği etkileşimci, bağlantısal-bütünsel modelleri ikame etmektedir. Bu çalışmayla yeni sentez, epigenetiğin evrim-kalıtım-gelişim fenomenlerini birlikte açıklamaya çalışan daha kapsamlı nedensellik anlayışı içinde birimden sürece, genden epigenoma temellendirilmektedir

Abstract

Following the genetic paradigm in modern biology, a new phase called the epigenetic paradigm emerged. This transformation of biology in the 20th century -the process by which the genetic paradigm gives rise to the epigenetic paradigm- is also forerunner of shifting from unit concept to process concept in explaining biological phenomena and events. The aim of this article is to show firstly that a fundamental transformation which enables a new philosophy of biology is the conversion of the genetic paradigm into an epigenetic paradigm with extended-complementary synthesis. Because, the conceptual content of the epigenetic paradigm broadens the boundaries of the genocentric genetic paradigm, revises its hard deterministic strategy and reductionist methods and complete it with indeterminist and integrative interventions. Secondly, this theoretical and practical transformation eliminates the essentialist-constructivist biological models that are derived from stable gene concept of the genetic paradigm and replaces it with the interactionist, connected-integrative models that are outputs of changeable, dynamic, flexible epigenome concept. With this work the new synthesis is based on the shift from unit to process and from the gene to epigenome in a more comprehensive sense of causality of epigenetics that tries to explain the evolution-inheritance-development phenomena together