İNANÇLARIMIZI SEÇEBİLİR MİYİZ?

Özet

Sahip olduğumuz inançlara dair sorumluluğu temellendirebilmek için, inançlarıedinirken özgür irademizi kullanarak seçtiğimiz iddiası, epistemik anlamda tar-tışılması hayli zor gözüken konulardan birisidir. İnancın edinilmesinde iradeninözgür olduğunu savunanların öne sürdüğü iddialar epistemik açıdan tutarlı ol-makla birlikte; inançta iradîliğin mümkün olamayacağını öne sürenler tarafındanyöneltilen eleştirilere tatmin edici felsefi cevaplar veremediği gözlenmektedir.Bağdaşımcı yaklaşımın, inançları eylemlerimiz ile kıyaslayarak, ortada açıkçaanlaşılır herhangi bir engel olmaması halinde, eylemlerde varlığı hissedilen öz-gürlük ve seçmenin, inançlar için de geçerli olabileceği tezi; inancın tabiatınıoluşturan ‘doğruyu bulma’ niteliği söz konusu olduğunda özneye seçme şansıtanınmasını imkânsız kılmaktadır. Çünkü öznenin inancı seçebilmesi, aynı za-manda inancın tekabül edeceği doğruluğu da belirlemesi anlamına gelecektir ki,böyle bir durum da hakikatin inançtan bağımsız olması gerçeği ile çelişecektir.

Abstract

The Doxastic voluntarism argument which advocates that our will is free in choosing our beliefs and consequently we are responsible for our beliefs, seems a quite difficult issue to discuss epistemically. Although the arguments put by doxastic voluntarists seems epistemically plausible, their responses to involuntarist objections appear not so much successful. Compatibilists’ argument about our being doxastically free in absence of apparent obstacles making an analogy to our actions contradicts with the fact that the aim of the belief is ‘seeking the truth’, that prevents agent having any choice or control in our beliefs. Thus, if agent can choose his/her beliefs, it requires he/she has some control on determining the truth which obviously contradicts with independence of the truth from our beliefs.