Farabi'de medeniyetin kurucu ilkeleri üzerine

Özet

Farabi, (870-950) felsefi sistemi içinde medeniyet kavramına vurgu yaparken onu metafizik, ahlak ve siyaset düşüncesi içinde temellendirip geliştirmeye çalışmıştır. Eserlerinin bir kısmının başlığını "medeni" ve "medine" kavramlarıyla ilişkili olarak kurgulamıştır. Erdemli toplum modelini ortaya koyarken bilgi ve erdemi temel hareket noktası edinerek, toplum ve devleti çeşitli tasniflere tutmuştur. Farabi'nin zihinsel alt yapısını besleyen düşünce dünyasını şekillendiren Yunan medeniyeti ile İslam medeniyeti olmuştur. Farabi, erdemli toplum modelini işlerken Yunan üstadlarından yararlanmakla birlikte çoğu kez onları aşmakta özgün tespit ve modellerle öne çıkmaktadır. Bir filozof olarak çok açık ifadelerle olmasa da medeniyet sistemini ortaya koyarken dini kaynaklardan ve ilkelerden yoğun bir şekilde yararlanmaktadır. İslam dünyasında son asırlarda teknolojik, bilimsel ve entelektüel alanlarda yaşanan duraksamada "medeniyet" başlıca sorumlu tutulan bir olgu o-larak olumsuz nitelemelerle anılmıştır. Oysa medeniyet kavramı, etimolojik olarak "din" ile yakın ilişkilidir. Farabi de zaten bu ilişkiyi geniş bir çerçevede gözler önüne sermektedir. Teorik ve pratik bütünlüğüyle felsefe, ahlak ve din Farabi düşüncesindeki medeniyetin olmazsa olmazlarıdır. Medeniyet; felsefe, ahlak ve dine dayalı olarak gelişir. Medine ve Lider bunları sağlayan ve geliştiren başlıca unsurlardır.

Abstract

Emphasizing the concept of civilization, al-Farabi in his philosophical system tried to evaluate it within the contents of metaphysics, ethics and politics. His major works bear such titles as "madani" and "madinah". Al-Farabi classified the kinds of states on the basis of knowledge and virtue. It is the civilization of the Greeks and the Muslims that shapes al-Farabi's mind. Presenting the "perfect state" under the inspiration of his Greek masters he puts forward original views under the influence of his religious creeds. Misunderstood in Islamic societies, the concept of civilization is somehow associated with the meaning of colonization. In fact, if we look at the term "madaniyya" we find that it has an etymologically close connection with the term "din." Civilization can only develop together with philosophy, religion and ethics. The Madinah and its leader are also necessary elements of civilization.