HAZ ARAYIŞINA KARŞI YAŞAMA İÇGÜDÜSÜ

Özet

Kökleri Antik döneme dayanan, insan davranışlarına temel oluşturan birincil güdünün ne olduğuna dair tartışmada kimi filozoflar canlıların birincil bir içgüdü ile acıdan kaçıp hazza yöneldiğini, bu çerçevede hayatın amacının haz olduğunu savunurken, kimileri bu yargının hatalı olduğunu, insan da dâhil tüm canlıların henüz hazzı ya da acıyı tanımadan önce yaşamda kalmak için çabaladığını, hazzın ve/veya acının bu çabanın sonucunda ortaya çıkan tali bir sonuç olduğunu savunur. Kanaatimizce bu tartışma insanın bedensel ve zihinsel, tüm yapıp etmelerinin ardındaki en asli saikin ne olduğuna dair tarih boyunca ortaya konan iki ana yaklaşımın çerçevesini belirler. Bu tartışmanın şu ya da bu tarafında yer almak geçmişte olduğu gibi bugün de bambaşka sonuçlara ulaşılmasını sağlamış, etikten politikaya, ekonomiden psikoloji kuramlarına kadar, insanın kendini anlama ve bu “anlam”a göre maddi ve manevi dünyasını şekillendirme çabasının meşruiyetini oluşturmuştur. Bu makale, bu tartışmanın tarihini serimlemek ve hazcılığın insan davranışlarını açıklamak için yanlış bir çıkış noktası olacağı iddiasını gerekçelendirmek üzere kaleme alınmıştır.

Abstract

There is a debate, whose roots are based on the antiquity, on what is the primary motive of human behavior. In this discussion, some philosophers argue that living beings escape from the pain and search for the pleasure, through a primary instinct and that the purpose of life is pleasure, while others argue that this judgment is wrong, and that all living things, including human beings, are struggling to stay alive before recognizing pleasure or pain. According to them, pleasure or pain as a result of an effort to live is only a secondary result and cannot determine the purpose of life. In our opinion, this discussion sets out the framework of the two basic approaches that have been revealed throughout history as to what is the most fundamental motive of the human being’s physical or mental actions. Taking part in one or the other side of this debate has ensured the achievement of completely different results in the past as well as in the present. This article is written to summarize the history of this discussion and to justify the claim that hedonism will be a false starting point to explain human behavior.