Toprak Veritabani Kullanilarak Ceyhan Ovasi Arazi Kullaniminda Zamansal Değişimlerin Belirlenmesi

Özet

Zamansal değişimin incelenmesi, tarım arazilerinin mevcut durumuve kentsel değişimlerin tarımsal potansiyele sahip topraklarüzerindeki etkisinin belirlenebilmesi açısından önemlidir. 1980-2015yılları arasında tarım arazileri ve yerleşim alanlarının zamaniçerisindeki değişimleri ve bu değişimlerin hangi toprak serileriüzerinde daha etkili olduğunun incelendiği bu çalışma, CeyhanOvası’nın Sol Sahil kesiminde (70941 ha) yürütülmüştür. CeyhanOvası detaylı temel toprak haritasından hazırlanmış olan toprakserileri ve fazlarını gösteren haritalama birimlerine ait fiziksel vekimyasal analiz sonuçları, ArcMap yazılımı üzerinden coğrafi bilgisistemlerine entegre edilerek Ceyhan Ovası için toprak bilgi sistemioluşturulmuştur. Toprak bilgi sistemi kullanılarak toprak serileri veönemli özellikleri, toprakların taksonomik sınıfları ve fizyografikbirimler için haritalar üretilmiş ve alansal dağılımları tespitedilmiştir. Toprak bilgi sisteminin kurulmasıyla çalışma alanıiçerisinde bulunan yerleşim alanlarının 1980 yılından 2015 yılınakadar olan süreçte alansal değişimleri belirlenmiştir. Bu amaçla,1977-1982 yıllarında yapılmış toprak haritaları, 2015 yılı uydugörüntüleri kullanılarak revize edilmiştir. Çalışma alanında tarımarazilerinin toplam alanı azalırken, özellikle Ceyhan ilçe merkezininalanında önemli bir artış olmuştur. Bölgede zamanla artan yapılaşmave sanayileşme ile tarım arazilerindeki azalış arasında bir ilişkibulunmaktadır. Ceyhan ilçe merkezinin zaman içerisinde en fazlaÇatalhöyük serisi üzerinde gelişmesi, bu serinin alanının azalmasınaneden olmuştur. Zaman içerisinde en fazla alansal kayıp İslamoğluserisinde görülürken, Doruk, Hamidiye, Mustafabeyli ve Veysiyeserilerinde değişim görülmemiştir. Ceyhan ovasında haritalanmıştoprak serilerinin özelliklerine göre en fazla alan kaplayan seriCeyhan serisidir. Bunu sırasıyla; Kösreli, Burhanlı serileri takipetmektedir. Bu çalışma, 35 yıllık süreçte tarım topraklarının hangiamaçlarla tarım dışına çıkarıldığını ve zamana bağlı olarak alansaldeğişimin boyutunu göstermiştir.

Abstract

Investigation of land use changes is important in terms of misplacing the agriculture lands especially for urbanization and also industrialization. Study was carried out in the South half of Ceyhan Plain (70941 ha) to define the temporal variations of settlements and its cropland and to analyze which soil series have been lost by misuse. Physical and chemical analytical data of mapping units were integrated into geographic information systems via ArcMap software. Using soil information system, thematic maps are created to show spatial distribution of important soil properties, taxonomic classes and physiographic units. It has been determined that the area of the residential land increased and the agricultural land within the study area has been decreased in the period from 1980 to 2015. In order to update the soil map of 1983, 2015 satellite images of Ceyhan Plain have been used. Total area of agricultural lands during last 35 years have been decreased. Ceyhan District is completely located within the study area, thus, it is one of the important reason of the loss of agricultural land among the whole study area. There is a relation between increasing construction and industrialization and decreasing agricultural land. Soil database performed in this study showed that largest loss have been İslamoğlu series, while there were no changes Doruk, Hamidiye, Mustafabeyli ve Veysiye soil series. It is concluded that the soil data bases are very useful tools to determine location and coverage of any mapped soil properties and also monitoring land use changes after several years.