Hastanemizde Pandemi Servisi Dışında Saptanan COVID-19 Tanısı Alan Hastalarla Temaslı Sağlık Çalışanlarının Değerlendirilmesi

Özet

“Severe Acute Respiratory Syndrome Coronavirus 2 (SARS-CoV-2)” etkenli “Coronavirus Disease 19 (COVID-19)” salgını pandemi olarak etkisini hala sürdürmektedir. Dünya genelinde, pandeminin başlangıcından eylül ayı başına kadar geçen sürede en az yedi bin sağlık çalışanının COVID-19 nedeni ile yaşamını kaybettiği bildirilmektedir. Ülkemizde ilk olgunun görüldüğü 11 Mart 2020 tarihinden çalışmamızı sonlandırdığımız 1 Eylül tarihine kadar yaklaşık 7428 sağlık çalışanının SARS-CoV-2 ile enfekte olduğu ve bunlardan 52’sinin yaşamını yitirdiği bilinmektedir. Bu çalışmada, hastanemizde pandemi klinikleri dışında çalışan sağlık çalışanlarından temaslı ve hasta olanların değerlendirilmesi, olası bulaş yolları ve hastalık prognozlarının irdelenmesi amaçlanmıştır. Hastanemizde 11 Mart 2020-1 Eylül 2020 tarihleri arasında, pandemi servisi dışında çalışan ve COVID-19 kesin tanısı alan sağlık çalışanları, bu kişilerle teması olan tüm hastane çalışanları ve pandemi servisi dışındaki servislerde yatarak tedavi alırken, COVID-19 tanısı alan hastalarla teması olan sağlık çalışanları değerlendirilerek “Sağlık Bakanlığı COVID-19 Rehberi”nde tanımlanan risk skorlamasına göre düşük, orta ve yüksek riskli olarak sınıflandırılmıştır. Temaslı olarak değerlendirilen sağlık çalışanları, temas anında kişisel koruyucu ekipman (KKE) kullanımı, özellikle maske uygunluğu, temas süresi ve şekli açısından detaylı sorgulanarak bilgiler kayıt altına alınmıştır. Hastanemizde çalışma periyodu süresince COVID-19 tanısı alan 40’ı sağlık çalışanı ve 13’ü yatan hasta olmak üzere toplam 53 indeks olgu tespit edilmiştir. Bu indeks olgularla temaslı sağlık çalışanı sayısı ise 672 bulunmuştur. Çalışmada bu 40 indeks olgu ve 672 temaslı olan 712 sağlık çalışanının verileri incelenmiştir. Sağlık çalışanı olan indeks olgulardan yalnızca 3 (%7.5)’ünde COVID-19 enfeksiyonu hastane kaynaklı olup geri kalan indeks olgularda bulaşın toplum kaynaklı olduğu tespit edilmiştir. Temaslı değerlendirmesi yapılan sağlık çalışanlarının takip sırasında %94.2’sinde COVID-19 gelişmezken, %5.8’inde PCR pozitif saptanmıştır. Temaslı olarak değerlendirildikten sonra, takip periyodu sırasında COVID-19 gelişen sağlık çalışanları değerlendirildiğinde olası bulaş kaynağının %13.1’inde hasta bakımı, %86.9’unda ise hastane içi sosyal ortamlarda (çay içme, sigara içme, yemek yeme, aynı odada kişisel önlem olmaksızın sohbet etme) temastan sonraki günlerde COVID-19 tanısı alan sağlık personeli ile temas şeklinde olduğu tespit edilmiştir. Temaslı olanlar maske kullanımı açısından sorgulandığında, hasta teması sırasında %93.3’ünün maske taktığı, ancak hastane içinde diğer sağlık çalışanları ile bir arada bulunulan sosyal ortamlarda sadece %48.9’unun maske taktığı tespit edilmiştir (p< 0.001). COVID-19 pandemisi nedeniyle sağlık çalışanları benzeri görülmemiş bir mesleki hastalık ve ölüm riski ile karşı karşıyadır. Ancak sağlık çalışanlarının uzamış pandemi süreci nedeniyle hasta bakımı sırasında titizlikle uyguladığı enfeksiyon kontrol önlemlerine, hastaların olmadığı hastane sosyal alanlarında yeterince uyum göstermediği, en fazla bulaşın da bu alanlarda olduğu gözlenmiştir. Enfeksiyon kontrol önlemleri ve KKE’lerin doğru kullanımı açısından tekrarlanan eğitimler ve hastanede her alanda bu kuralların etkin bir şekilde uygulanması için farkındalık yaratılması, gerektiğinde denetlenmesi sağlık çalışanlarının COVID-19 enfeksiyonundan korunması açısından son derece önemlidir.