İleri evre prostat kanseri tedavisinde antiandrojen yoksunluk ( Withdrawal ) sendromu

Antiandrogen withdrawal syndrome in the treatment of advanced prostatic carcinoma

Cenk Y. BİLEN,Haluk ÖZEN,MEHMET NECMETTİN ATSÜ,Ali TEKİN,Cem AYGÜN,Sezer KENDİ

Özet

İlk kez 1 993 yılında Seher ve Kelly tarafından tanımlanan antiandrojen yoksunluk sendromu üzerine günümüze kadar yapılan çalışmalarda, bu yanıtın varlığını ve süresini, altta yatan patofizyolojik mekanizmayı aydınlatabilecek çok sınırlı veri elde edilmiştir. Antiandrojen kesilmesine alınan yanıtı etkileyebilecek faktörler üzerinde durulan bu çalışmada, kliniğimizde 1988 ile1996 yılları arasında kombine tedavi alan ve progresyon gösteren 16 hasta incelenmiştir. Yaş ortalaması 71 yıl olan (61 ile 86 yıl arasında) 16 hasta antiandrojenin kesilmesi öncesinde ortalama 18.9 ay (6 ile 60 ay arasında) süreyle hormonal tedavi almış, bu dönemde PSA düzeyinde ortalama % 95.7'lik bir düşüş (% 78 ile 99.9 arasında) gözlenmiştir. Antiandrojen kesilmesini izleyerek 16 hastanın 13'ünde (% 81) PSA değerlerinde ortalama % 56.4 (% 4.3 ile % 98.8 arasında) düşme olduğu gözlenmiştir. Hastaların antiandrojenin kesilmesine verdikleri yanıtın süresi ortalama 8 ay (3 ile 15 ay arasında) olarak bulunmuş-tur. İlk hormonal tedavi sırasındaki PSA düşüş yüzdesiyle, antiandrojenin kesilmesine verilen yanıtın süresi arasında orta-iyi derecede (rs= 0.69) bir korelasyon olduğu gözlenmiştir. Yoksunluk sırasında relaps gösteren 6 hastanın 4'ünde bikalutamide yanıt gözlenmiş, izlemde bu hastaların 2'sinde ikinci yoksunluk denenmiş ve bir hastada ikinci kez olumlu yanıt alınmıştır. Hormonal direnç gözlenen hastaların büyük kısmında antiandrojen kesilmesine olumlu yanıt alınması, izlemde yinelenen relapsa ikinci bir antiandrojenle yanıt alınabilmesi, dahası bu hastaların bir kısmının ikinci kez androjen yoksunluğuna yanıt vermeleri, tedavi alternatiflerinin son derece kısıtlı olduğu bu hasta grubunda antiandrojen yoksunluğu oluşturulmasının sitotoksik tedavi seçeneklerinden önce denenmesi gereken önemli bir şans olduğunu düşündürmektedir.

Abstract

Although many clinical and laboratory studies have been undertaken since androgen withdrawal syndrome was first defined by Scher and Kelly, it has not been possible to clarify the underlying pathophysiology, positive response predictors and the factors affecting the response duration. The present study was focused on the factors affecting the response to antiandrogen withdrawal. Sixteen patients with metastatic prostatic carcinoma treated by total androgen blockade between 1988 and 1996 were included into this study. The mean age of the patients was 71 years (range; 61 to 86). The mean duration of the primary hormonal therapy was 18.9 months (range; 6 to 60 months) and PSA response to this hormonal manipulation was observed in the range of 78 to 99.9 % (mean; 95.7 %). Following antiandrogen withdrawal, 13 patients (81 %) showed a mean PSA decline of 56.4 % (range; 4.3 to 98.8 %). The mean response period was 8 months (range; 3 to 15 months). There was a moderate to well correlation (rs=0.69) between the percentage of PSA decline during the primary hormonal therapy and the duration of response to androgen withdrawal. It was also observed that 4 of 6 patients who showed response but relapsed during withdrawal responded to bicalutamide treatment. During the follow up of these 4 patients a second antiandrogen withdrawal was tried in 2 and one of them responded. The observation of high incidence of positive response to antiandrogen withdrawal in patients with progressive prostatic carcinoma, the presence of second response to a different consecutive antiandrogen and even a response to second antiandrogen withdrawal suggest that withdrawal should be tried before cytotoxic treatment alternatives.