HALİT ZİYA UŞAKLIGİL’İN YUNAN VE LATİN EDEBİYATI TARİHLERİ

Özet

Türk Edebiyatı’nın tanınmış isimlerinden Halit Ziya Uşaklıgil, yazdığı roman, hikâye, tiyatro, anı türündeki eserlerinin yanı sıra Batı Edebiyatı ile de yakından ilgilenmiştir. Onun Batı edebiyatlarına ilgisinin sebebi birden fazladır: Lise eğitimini Mechaterist (Papaz) Mektebi’nde okuması, evinde eğitim aldığı Fransızca hocasıyla genç yaşta bir roman tercüme etmesi, edebiyatta romantizme ve realizme dair araştırmalar yapması... Bu ilgi onun daha gençlik yıllarında büyük dünya edebiyatı yazma projesine girişmesine yol açmıştır. Yazar bu projesini önce Hizmet gazetesinde başlatmış, İsveç, Rus, İbrani, Sanskrit edebiyatlarını önemli temsilcileri ve metin örnekleri ile kaleme almıştır. Bu başlangıç acemice olsa da bu tecrübeden aldığı cesaretle yine gençlik yıllarında bir Fransız edebiyatı tarihi yazmıştır. Halit Ziya olgunluk döneminde İstanbul Darülfünunu’nda Batı edebiyatı derslerine girer. Ancak bu dersleri verirken öğrencilerin elinde kaynak olarak kullanabileceği kitapların olmadığını görür ve arka arkaya beş edebiyat tarihini kitap olarak yayımlar: Yunan Tarih-i Edebiyatı, Latin Tarih-i Edebiyatı, Fransız Edebiyatı, İspanyol Edebiyatı, Alman Edebiyatı. Bu yazıda ders kitabı olarak yazılan bu eserlerden Yunan ve Latin edebiyatlarına ait olan ilk ikisi hem içerikleri hem de ders kitabı nitelikleri açısından incelenecektir.

Abstract

Halit Ziya Uşaklıgil, a well-known writer of Turkish Literature, had been closely interested in Western Literature in addition to his novels, short stories, theatres and memoirs. There are more than one reason for him to be interested in Western Literatures: Attending high school in Mechaterist (Priest) School, translating a novel with his French tutor at an early age, researching about romanticism and realism in literature… His attention to this subject caused him to start a project about writing a big World literature book in his very younger ages. He started this project in the newspaper Hizmet and wrote about Swedish, Russian, Jewish and Sanskrit literatures with their important writers and examplary texts. Although this was an inexpertedly beginning, it encouraged him to write a French Literature History in his early ages. Halit Ziya taught Western Literature in İstanbul Darülfünun in his years of discretion. After he had seen that students didn’t have reference books about this subject, he published five diffrent literature history books consecutively: History of Greek Literature, History of Latin Literature, French Literature, Spanish Literature, German Literature. In this article the books about Greek and Latin literature are studied according to their contents and qualifications as school books.