FATMA ALİYE’NİN MEKTUPLAŞMALARI ÜZERİNDEN MADAM GÜLNAR’I YENİDEN KURGULAMAK

Özet

1889 yılından itibaren Osmanlı edebiyat dünyasında tanınmaya başlayan Madam Gülnar, Rus asıllı müsteşriktir. Hayatının İstanbul’da geçen dönemlerinde çeşitli dillerden çeviriler yapıp makaleler yazmış ve bu sayede II. Abdülhamid tarafından Şefkat Nişanı’na layık görülmüştür. Madam Gülnar’ın birkaç yıl içerisinde edindiği ün ve elde ettiği başarılar bugün gizli kalan nedenlerden dolayı kısa sürmüştür. Hakkında yazılagelmiş ikincil kaynaklar, genellikle onun biyografi sindeki bu kırılma anına odaklanmayarak; Ahmet Mithat Efendi ve Fatma Aliye ile kurduğu dostluk ilişkilerini ele almaktadır. İşte bu noktada, Fatma Aliye’nin 1892 yılında II. Abdülhamid’e yazdığı mektup Madam Gülnar’ın biyografi sinin eksik kalan parçalarını tamamlamak adına önemli ayrıntılar barındırmaktadır. Yıldız Esas Evrakı’na kayıtlı mektubunda Fatma Aliye, devam eden arkadaşlıklarına rağmen Madam Gülnar’ın şüpheli tavırlarından bahsederek onun siyasi emelleri bulunan bir ajan olduğuna dair imalarda bulunmaktadır. Keza Ahmet Mithat ile aralarında geçen mektuplaşmalar da bu arkadaşlık ağının yeniden gözden geçirilmesini gerekli kılan bilgiler içermektedir. Bu bilgiler, edebiyat kanonu içerisinde yer alması muhtemel bir isim olan Madam Gülnar’ın ani unutuluşunu dönemin dinamikleriyle birlikte yeniden değerlendirme imkânı ve mecburiyeti doğurmaktadır.

Abstract

Madam Gülnar, a Russian orientalist, started to gain popularity after 1889 in the Ottoman literary sphere. During the multiple periods she resided in Istanbul, she translated works from various languages into Turkish, wrote articles and was awarded the Order of Charity by Sultan Abdulhamid II. Nevertheless, because of unknown reasons, Madam Gülnar lost her reputation and fame as fast as she gained it. The secondary sources about Madam Gülnar focus on her friendship with Ahmet Mithat Efendi and Fatma Aliye, while they do not mention this breaking point in her biography. In this regard, Fatma Aliye’s letter to Abdulhamid II dated 1892 contains important details for fi lling the missing parts of Madam Gülnar’s biography. In her letter registered in Yıldız Esas Evrakı, Fatma Aliye writes about Madam Gülnar’s suspicious manners despite their close friendship and implies that she can be a spy with political intentions. Furthermore, correspondences between Ahmet Mithat and Fatma Aliye provide crucial information to revise this friendship network. In the light of these fi ndings, there appears the opportunity and obligation to redetermine the motives behind Madam Gülnar’s sudden disappearance from the literary canon.