Çevre Estetiğinde Kullanılan Modellerin Değerlendirilmesi ve Biyofili Bağlamında Yeni Bir Model Önerisi

Evaluation of Models Used in Environmental Aesthetics and Proposition of a New Model in the Context of Biophilia

Özet

İnsan ve doğa arasındaki ilişki, etkileşim ve bağ günümüzün modern toplumunda açık bir şekilde görülmektedir. İnsanlar, tarihin erken dönemlerinde, örneğin avcı toplayıcı oldukları dönemde, doğa içinde gruplar halinde yaşarken, doğaya uyma çabası içinde bulunmuştur. Günümüzde gelişen teknoloji ile birlikte doğayı değiştirmeye ve dönüştürmeye başlayan insanoğlu, bazı araştırmacılara göre antroposen dediğimiz dönemi oluşturmuş ve büyük oranda insan yapımı çevreler içinde yaşar hale getirmiştirİnsanlar yaşadıkları çevreyi estetik anlamda ve kullanıcı şartlarına uyum çerçevesinde yorumlamaktadırlar. Bu estetik değerlendirme konusu son yıllarda çevre estetiği adı altında çalışılmaktadır. İnsan ile yaşayan canlılar ve/veya canlı benzeri varlıklar arasındaki psikolojik bağ, ‘Biyofili’ hipotezinde anlam kazanmaktadır. Biyofili insanların yaşadıkları ve var oldukları doğaya karşı, gerek bilişsel, gerek içgüdüsel olarak doğuştan gelen bir eğilimle, fikirler, yorumlar ve değerlendirmeler üretip onu beslemeleri anlamına gelmektedir. Bu makalede literatür taramaları sonucu çevre estetiği konusundaki araştırmacıların değerlendirdiği beş model incelenmiştir, sonuç olarak eleştirilen veya doğrulanan noktalara göre, biyofili hipotezi bağlamında yeni modeller geliştirilmeye çalışılmıştır.

Abstract

The relationship, interaction and bond between human and nature are evident in today's modern society. In the early stages of history, for example, when they were hunters and gatherers, while living in groups in nature, they tried to adapt to nature. Today, with the developing technology, human beings began to change and convert nature, and according to some researchers, they formed what we call anthropocene age and made it inhabitable in man-made environments. People interpret their environment in terms of aesthetics and adaptation to user conditions. This issue of aesthetic evaluation has been studied in recent years under the name of environmental aesthetics. The psychological bond between human and living beings and / or similar to living beings gains meaning in the ‘Biophilia’ hypothesis. Biophilia means that people produce and nurture ideas, interpretations, and evaluations with an innate tendency towards the nature in which they live and exist, both cognitively and instinctively. In this article, five models evaluated by the researchers on environmental aesthetics have been examined as a result of the literature surveys.