Dergiler / Türk Dili Araştırmaları Yıllığı - Belleten / 2005 / Cilt: 53 - Sayı: 2005/1
GÖSTER- VE GÖRSET-/ ĠÓRSETFİİLLERİNİN YAPISI ÜZERİNE
- Sayfa
- 124–139
- DOI
- —
Özet
Bugün Türkiye Türkçesi yazı dili ve ağızları ile bazı çağdaş Türk lehçelerinde aynıanlamda kullanılan biri göster-, diğeri görset- ~ körset- şeklinde olan iki fiil şekliylekarşılaşılmaktadır. Bunlardan görset- / körset- şekli, bazı dilcilerce göster- / kösterbiçiminingöçüşmeli şekli sayılmış; bu da genel bir kanaat oluşturmuştur.Ancak, bu çalışmada bunun böyle olmadığı, yani ortada bir fiilin biri asıl, diğerionun göçüşmeli şeklinden oluşan iki fiil varyantının değil, tam tersine aynı anlamdaiki fiilin bulunduğu Türk dilinin tarihî ve çağdaş verileriyle ortaya konulmuştur.Buna göre, göster- (< köster- < kö-z-ter-) ve görset- / körse- / körsöt- ( < kö-r-üz+e-t-) fiilleri, Türk dilinde 13. yüzyıldan beri var olan iki ayrı yapıdaki fiildir. Bugün de çağdaş Türk lehçelerinde kullanım sıklıkları farklılaşmış olarak varlıklarını sürdürmektedirler.
Abstract
görset-˜ körset- in literary language and some dialects of Turkey Turkish and somecontemporary Turkish dialects. The form of görset- / körset- have been consideredas metathesis form of the shape of göster- / köster-; and this has made a generalconviction.But in this study it is exhibited with the historical and contemporary languagedatums of Turkish language that there are not two variants of verbs as one of them isgenuine and the other one is the metathesis form of the first. On the contrary, there arenot two verbs of different structures but same meanings.According to this, göster- (< köster- < kö-z-ter-) and görset- / körse- / körsöt- (< kö-r-ü-z+e-t-) verbs are of two different structures which have been existing since13th century in Turkish language. Today they are still maintaining their existence asdiversified of usage frequency in contemporary Turkish dialects.