Bazı Adaçayı Türlerinde Farklı Tohum Çimlendirme Uygulamalarının Belirlenmesi

Özet

Adaçayı, Labiatae familyasına bağlı olan, uçucu yağ içeren, tipik bir Akdeniz bitkisidir. Bu familya içinde önemli ve en büyük cinslerden bir tanesi olan Salvia spp. (adaçayı), çok eski devirlerden beri bilinen tıbbi özelliği nedeni ile Latince de kurtarıcı ya da tedavi edici anlamına gelen Salveo kelimesinden esinlenerek isimlendirildiği belirtilmektedir. Salvia cinsi yeryüzünde yaklaşık 900 türle temsil edilmektedir. Türkiye florasında ise bu cinsin 97 türü, 4 alt türü ve 8 varyetesi bulunmaktadır. Salvia cinsine ait tohumlarda dormansi söz konusudur ve tohumların müsilajımsı tohum kabuğuna sahip olmaları, çimlenmeyi engelleyici önemli bir faktördür. Tohum çimlendirme çalışmaları, bu türlere ait üretim stratejilerinin belirlenmesinde büyük önem arz etmektedir. Bu çalışma, 4 farklı Adaçayı türünde (Salvia fruticosa, Salvia officinalis, Salvia pomifera ve Salvia tomentosa) farklı kimyasal uygulamaların (etilen, gibberellin, PEG 8000, salisilik asit ve deniz yosunu) ve ön işlemlerin (ön kurutma, ön üşütme ve ön işlemsiz) etkisini belirlemek amacıyla 25/15°Cde 12 saat aydınlık/12 saat karanlık ortamda yapılmıştır. Denemeler üç faktörlü tesadüf parselleri deneme desenine göre 3 tekrarlamalı olarak, Adnan Menderes Üniversitesi Ziraat Fakültesi, Tarla Bitkileri Laboratuarında yürütülmüştür. Çimlenme hızı ve çimlenme gücü değerlerinde türler arasında önemli farklılıkların olduğu belirlenmiştir.

Abstract

Sage, which belongs to Labiatae family and contains essential oils, is a typical Mediterranean plant. Being an important and one of the biggest species of this family, sage is said to be named being inspired by the word "Salveo" which means saver or healer in Latin. Salvia genus is represented by about 900 species on earth. There are 97 natural species of this genus in Turkeys flora. There is dormancy in seeds of Salvia genus and having mucilage-like seed-coats is an inhibiting factor for germination. Seed germination studies of these species are of great importance in determining production strategies. This research is carried out at 25/15°C, 12 hours in light and 12 hours in dark environment to determine the effects of various germination applications (ethylene, gibberellin, PEG 8000, salicylic acid and seaweed) and pre-treatments (pre-drying, precooling and untreated) in four species (S. fruticosa, S. officinalis, S. pomifera, S. tomentosa). These trials were conducted at the Department of Field Crops Laboratory of Adnan Menderes University according to completely randomized design with three factors with three replications. Important differences were observed about the germination rate and germination power among the species.