Giresun Yöresinden Bazı Bitkilerde Metal Birikiminin Değerlendirilmesi

Özet

Giresun yöresinden bazı bitki türlerinde metal birikimlerinin değerlendirildiği bu çalışmada yedi bitki türü örneklenmiştir. Hedeflenen istasyonlardan (İstasyon A; 40° 48' K, 38° 19' D, İstasyon B; 50° 54' K, 38° 26' D) Mart 2012 ve Eylül 2012 tarihleri arasında toplam olarak 140 adet bitki örneği toplanmıştır. Bitki örnekleri parçalanarak homojenize edilmiş ve 105°C' de 24 saat kurutulmuştur. Her bir bitkiden alınan yaklaşık 0,25 g örnek Cem Mars 5 mikrodalga fırında çözündürülmüştür. Soğuyan örnekler 50 ml'lik balon jojelere alınarak deiyonize su ile tamamlanmıştır. Analizden önce örnekler 0.45 µm'lik filtreyle süzülmüştür. Tüm örneklerde kobalt, krom, bakır, demir, mangan, nikel, kurşun ve çinko analizleri ICP-MS cihazında üç tekerrürlü mg kg-1 kuru ağırlık olarak analiz edilmiştir. Elde edilen verilere logaritmik dönüşüm uygulandıktan sonra türler arasındaki farklılıklar tek yönlü varyans analizi ve Duncan testi ile incelenmiştir. İncelenen türlerde metal birikimleri; kobalt: 0,05-1,80, krom: 0,14-3,24, bakır: 2,33-28,1, demir: 38,9-533, mangan: 22,9-64,6, nikel: 0,81-18,9, kurşun: 0,32-6,22 ve çinko: 14,3- 536 mg kg-1 kuru ağırlık olarak analiz edilmiştir. Her iki istasyonda da analiz edilen tüm bitki türlerinde demir en yüksek birikimleri göstermiş olup (İstasyon B'de Boylu Mürver için Zn hariç), demirden sonra ikinci sırada çinko gelmektedir. Diğer taraftan, kobalt diğer metallere kıyasla en düşük birikimleri göstermiştir. İncelenen türlerdeki metal birikimleri arasındaki farklılıklar istatistiksel olarak önemli bulunmuştur. Yenilebilir bitki türlerinde insan tüketimi için geçici kabul edilebilir maksimum haftalık (PTWI) alımlar hesaplanmıştır.

Abstract

The study performed the metal bioaccumulations in seven plant species from Giresun city. A total 140 specimens were collected from two stations (Station A; 40° 48’ N, 38° 19’ E, Station B; 50° 54’ N, 38° 26’ E) from March 2012 to September 2012. Plant samples were dissected, homogenized and dried at 105°C for 24 hours. An approximately 0.25 g sample of each plant leaf was digested with Cem Mars 5 microwave oven. After cooling, the residue was transferred to 50 ml volumetric flasks and diluted to level with deionized water. Before analysis, the samples were filtered through a 0.45 µm filter. All samples were analyzed (as mg kg-1 dry weight) three times for cobalt chromium, copper, iron, manganese, nickel, lead and zinc by ICP-MS. A logarithmic transformation was done on the data to improve normality. One way ANOVA and Duncan’s multiple range tests were performed to test the differences among metal levels of species. Concentrations of metals in the examined species ranged from 0.05 to 1.80 for cobalt, 0.14 to 3.24 for chromium, 2.33 to 28.1 for copper, 38.9 to 533 for iron, 1.81 to 64.6 for manganese, 0.81 to 18.9 for nickel, 0.32 to 6.22 for lead and 14.3 to 536 for zinc, in mg kg-1 respectively. Iron had the highest concentrations in all examined plant species in both stations except Zn for Sambucus ebulus in Station B. Second highest metal was zinc after iron. On the other hand, cobalt had lowest levels than other metals. The differences among metal levels in plant species were statistically significant. Maximum Provisional Tolerable Weekly Intakes (PTWI) in edible plant species were calculated.