Türkiye Peynir Sektörünün Uluslararası Rekabetçiliğinin Avrupa Birliği Ülkeleriyle Karşılaştırılmalı Analizi

An Analysis of International Competitiveness of Turkey’s Cheese Sector in Comparison with European Union Countries

Özet

Peynir, protein ve kalsiyum bakımından zengin bir gıda maddesi olmasının yanı sıra, uluslararası ticarette de önemli bir yere sahiptir. Dünya süt ürünleri ihracatının %40,3’ü peynir ticaretinden oluşmaktadır. Avrupa Birliği ülkelerinden Almanya, Hollanda, Fransa, İtalya ve Danimarka yanında Amerika Birleşik Devletleri, Yeni Zelanda ve Avusturalya uluslararası peynir ticaretinde önemli bir paya sahiptir. Almanya, Hollanda, Fransa, İtalya ve Danimarka 2016 yılı itibariyle dünya peynir ticaretinin %54,8’ini ve Avrupa Birliği toplam peynir ihracatının %71,8’ini gerçekleştirmektedir. Türkiye 2016 yılındaki 150 milyon dolar peynir ihracatı ile dünya sıralamasında 25. sırada yer almaktadır. Türkiye süt ürünleri ihracatının %45,0’i peynir ihracatından oluşmaktadır. Türkiye ve AB uluslararası peynir ticaretinde net ihracatçı konumdadır. Çalışmanın amacı, Türkiye peynir sektörünün uluslararası ticaretteki rekabet gücünü belirlemek ve AB ve seçilmiş AB üyesi ülkelerle karşılaştırmaktır. Çalışmanın verileri Uluslararası Ticaret Merkezi veri tabanından (2001-2016) derlenmiştir. Uluslararası rekabet gücünü ölçmede Balassa (RCA) ve Vollrath (RXA, RTA, RC) indeksleri kullanılmıştır. Çalışmada bu indekslerin yanı sıra uluslararası rekabet gücünün karşılaştırılmasında Ticaret Dengesi İndeksi de kullanılmıştır. Araştırmada, Türkiye’nin ortalama RXA, RTA, RC ve TBI indeks sonuçları sırasıyla 0,44, 0,34, 1,51 ve 0,49 ve AB-28’için bu sonuçlar sırasıyla 2,21, 0,34, 0,17 ve 0,10 olarak hesaplanmıştır. Türkiye uluslararası peynir ticaretinde karşılaştırmalı avantaja sahip olmasına rağmen, AB’nin avantajı, Türkiye’ye göre daha fazladır.

Abstract

Cheese, in addition to being a rich foodstuff regarding protein and calcium, has an important place in international trade. Cheese export consists 40.3% of the world’s dairy products exports. European Union countries such as Germany, Netherland, France, Italy and Denmark, in addition to the USA, New Zealand and Australia have an important market share in international cheese trade. Germany, Netherland, France, Italy and Denmark export 54.8% of the world and 71.8% of European Union total cheese export in 2016. Turkey is in 25th place in the world ranking with exports value of $150 million in 2016. About 45.0% of Turkey's dairy products are exported in the form of cheese exports. Turkey and EU are also net exporters in international cheese trade. The objective of this study is to analyze the competitiveness of Turkey's cheese sector and compare with EU- 28 and selected European Union Countries like Germany, Netherland, France, Italy and Denmark. The data for this study were provided by the International Trade Centre database for the period 2001-2016. Balassa and Vollrath’s Indexes were used for measuring the international competitiveness level of Turkey in the cheese sector. In addition to these indexes, Trade Balance Index was also used for comparison. The results revealed that the average RXA, RTA, RC and TBI scores for Turkey were 0.44, 0.34, 1.51 and 0.49, and for EU-28 were 2.21, 0.34, 0.17 and 0,10 respectively. Although Turkey has a comparative advantages in the international cheese trade, the EU is more comparative advantageous than Turkey.