Durum Buğdayın Başaklanma Dönemine ait Bazı Fizyolojik Ölçümlerin Verim ve Kalite Özellikleriyle İlişkilerinin Belirlenmesi

The Relationship of Some Physiological Traits measured at Heading Stage with Yield and Quality properties of Durum Wheat

Özet

Son yıllarda birçok araştırmacı spektral yansıma aletlerini buğday bitkisinin bazı gelişim dönemlerinde tane verimi ve kalite özellikleri arasındaki ilişkiyi belirlemede yoğun bir şekilde kullanmaktadır. Bu araştırma durum buğday genotiplerinin başaklanma döneminde bazı spektral yansıma aletleri ile ölçülen değerler ile tane verimi ve kalite özellikleri arasındaki ilişkinin belirlenmesi amacıyla 2015-16 ve 2016-17 üretim sezonu boyunca Şırnak ekolojik şartlarında yürütülmüştür. Çalışmada materyal olarak 2 ticari çeşit (Cesare ve Fırat 93) ve 7 adet ileri kademedeki durum buğday genotipi kullanılmıştır. İstatistik analiz sonucuna göre, incelenen özelliklerin yıl, genotip ve yıl x genotip interaksiyonu önemli farklılıklar bulunmuştur. Araştırmada incelenen, tane verimi 393.20-604.45 kg da-1, bin tane ağırlığı 22.98-47.96 g, hektolitre ağırlığı 75.4-85.8 kg hl-1, protein içeriği % 14.96-20.45, yaş gluten % 27.36-47.55, nişasta içeriği %59.3-63.24, irmik rengi (b) değeri 14.65-16.53, klorofil içeriği (SPAD) 45-53.58, bitki örtü sıcaklığı (BÖS) 21.5-27.3, normalize edilmiş vejetasyon farklılıkları indeksi (NDVI) değeri 0.42-0.85 ve yaprak alan indeksi (LAI) değeri 2.85-3.68 değerleri arasında değişim göstermiştir. Makarnalık buğdayın başaklanma döneminde ölçülen fizyolojik ölçümler ile tane verimi ve kalite özellikleri arasındaki ilişkiler yıllara göre farklılık göstermiştir. 2015-16 ve 2016-17 üretim sezonlarında ölçülen SPAD değeri ile protein içeriği ve yaş gluten arasında olumlu ilişkiler bulunması SPAD’ın ıslahta kaliteli genotip geliştirmede seleksiyon kriteri olarak değerlendirilebileceğini ve bu yönde daha kapsamlı araştırmalar yapılması gerektiğini düşündürmektedir.

Abstract

In recent years, many researchers have been using the spectral reflectance instruments intensively in determining the relationship between grain yield and quality traits in some development stages of wheat. This research was carried out to determine the relationship between grain yield and quality traits with the physiological values measured by some spectral reflectance instruments at heading stage of durum wheat genotypes in Sirnak conditions during 2015-16 and 2016-17 growing season. In the study, 2 commercial varieties (Cesare and Fırat 93) and 7 advanced durum wheat genotypes were used. According to the results of statistical analysis, significant differences were found in year, genotype and year x genotype interactions of the examined traits. The data obtained from the study was changed between 3932,0-6044,5 kg ha-1 in grain yield, 22.98-47.96 g in thousand kernel weight, 75.4-85.8 kg hl-1 in test weight, 14.96-20.45% in protein content, 59.3-63.24% in wet gluten, 27.36-47.55% in starch content, 14.65-16.53 in semolina color (b) value, 45-53.6 chlorophyll content (SPAD), 21.5-27.3°C in canopy temperature (CT), 0.42-0.85 in normalized differences vegetation index (NDVI) value and 2.85-3.68 in leaf area index (LAI) value. The relationship between the physiological measurements with grain yield and quality traits of durum wheat at the heading stage has showed differences between years. It was determined a positive relationship between SPAD and protein content and wet gluten in both years, and it is thought that more extensive studies should be done in order to evaluate SPAD as a selection criterion for development of high quality genotypes in this stage.