TURİZM SEKTÖRÜNDEKİ İŞLETMELERİNİN ETKİNLİKLERİNİN VERİ ZARFLAMA ANALİZİ İLE ÖLÇÜLMESİ

EVALUATING THE EFFICIENCY OF BUSINESS IN TOURISM SECTOR WITH DATA ENVELOPMENT ANALYSIS

Özet

Konaklama işletmelerinin başarılı olması rekabetçi piyasa şartlarında önemli bir yere sahiptir. Bu doğrultuda bu çalışmada Borsa İstanbul turizm sektöründe yer alan konaklama işletmelerinin etkinlik düzeylerinin işletme tabanlı etkinlik ölçüm yöntemlerinden olan Veri Zarflama Analizi ile ölçülmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla çalışmada farklı girdi ve çıktılardan oluşan iki ayrı analiz yapılmıştır. İlk analizde oda ve personel sayısı girdi, doluluk oranı çıktı olarak kullanılırken; ikinci analizde aktif toplamı ve faaliyet giderleri girdi, faaliyet gelirleri ve faaliyet karı çıktı olarak kullanılmıştır. Analizlerin sonucunda ölçeğe göre sabit getiri modeline göre her iki analizde 2 farklı işletme etkin çıkarken ölçeğe göre değişken getiri modelinde ikisi aynı olmak üzere 4'er işletme etkin çıkmıştır. İlk analizde etkin çıkan işletmelerden ikinci analizde etkin çıkmayanlar için faaliyetlerindeki başarıyı veya etkinliği finansal açıdan aynı oranda gelir veya karlılığa dönüştüremedikleri söylenebilir. Ayrıca etkin olmayan işletmelerin doğru ölçek büyüklüğünde faaliyet göstermedikleri ve çıktı değişkenleri içerisinde özellikle faaliyet gelirlerini önemli ölçüde artırmaları gerektiği görülmüştür

Abstract

The success of accommodation business has an important place in the competitive market conditions. Accordingly, efficiency levels of the accommodation business in the tourism sector on the Borsa Istanbul are aimed to be measured by the Data Envelopment Analysis which is one of business-based efficiency measurement methods in this research. Fort this purpose, two separate analyzes consisting of different input and output have been made. It is used that the number of room and staff as input and occupancy rate as output in the first analysis while total assets and operating expenses as input and operating income and operating profit as output is used in the second analysis. According to result of analysis, two different businesses are efficient in constant returns to scale for both analyses while four businesses which two of them are the same are efficient in variable returns to scale. It is said that ineffective businesses by the second analysis, which are effective by the first analysis, don’t convert return or income at the same level their success in operations. In addition to, it is observed that ineffective businesses are not are operating in the correct scale size and should significantly increase their operating income within output variables