ÇOK KRİTERLİ KARAR VERME YÖNTEMLERİYLE BÖLGESEL LİMAN KURULUŞ YERİ SEÇİMİ: BATI KARADENİZ’DE BİR UYGULAMA

REGIONAL PORT LOCATION SELECTION BY MULTI CRITERIA DECISION MAKING METHODS: AN APPLICATION IN WESTERN BLACK SEA REGION

Özet

Limanlar, uluslararası ürün transferinde düğüm noktaları olduğundan, bölgeler /ülkeler için ticari anlamda diğer ülkelerle girişilen bir rekabet pazarında ön plana çıkmaktadır. Çalışmanın amacı, liman kuruluş yeri seçimini etkileyen kriterlerin önem derecelerini belirlemek, liman kuruluş yeri seçimi için PROMETHEE yönteminin uygulanabilirliğini karşılaştırmalı olarak değerlendirmek ve araştırmacı /karar vericilere bir bakış açısı sunmaktır. Çalışmada, 4 ana ve 21 alt kriterin AHP ile ağırlıkları belirlenmiş, PROMETHEE, TOPSIS, ÇKPM, VIKOR ile karşılaştırmalı olarak Türkiye-Batı Karadeniz Bölgesi’ndeki alternatif 4 liman yeri arasından seçim sıralaması yapılmıştır. Çalışma bulgularına göre sürdürülebilirlik ana kriteri ve ulaştırma masrafları, ekonomik gelişme düzeyi, ihracat rakamları gibi alt kriterler ön plana çıkmıştır. PROMETHEE, TOPSIS, ÇKPM yöntemlerine göre Alaplı/Zonguldak’ın ve VIKOR yöntemine göre ise Cide/Kastamonu’nun en uygun konteyner terminaline sahip liman tesisi olabileceği bulunmuştur. Bu tip seçim sıralamalarında, kritik değerlerin dışındaki uzaklıkları sansürleme imkânı veren ve serilerin yapısına göre alternatif fonksiyonlar sunan PROMETHEE’nin avantajlı bir yöntem olduğuna karar verilmiştir.

Abstract

As ports are placed at nodal points of international goods transfer, ports rise to prominence as commercially competing market that under-taking with other nations for regions / nations. The aims of the study are to determine priorities of the criteria that effect port location selection, to evaluate PROMETHEE method comparatively for applicability in port location selection, and to express a perspective for researchers /decision makers. In this study, priorities of 4 main criteria and 21 sub criteria are determined, and 4 potential port location in Turkey- Western Black Sea region are sorted via PROMETHEE, TOPSIS, MCGM, VIKOR methods. Sustainability main criteria and some sub criteria such as transportation costs, economic development level and export figures, are come into prominence according to results. It has been observed that Alaplı / Zonguldak according to PROMETHEE, TOPSIS, MCGM methods and Cide / Kastamonu according to VIKOR method can be the most convenient container terminal in abilities to port facility. It has been decided that PROMETHEE is an advantageous method for this type of ranking-selecting evaluations, which allows censoring the distances of outliers from critical values and provides alternative functions according to the structure of the series.