1961 CENEVRE (AVRUPA) SÖZLEŞMESİ'NİN TÜRK MİLLETLERARASI TAHKİM HUKUKUNDAKİ YERİ VE UYGULAMA ALANI (MTK m. 1/VI)

THE PLACE AND SCOPE OF APPLICATION OF THE GENEVA (EUROPE) CONVENTION 1961 UNDER TURKISH INTERNATIONAL ARBITRATION LAW (Turkish IAL Art. 1/ VI)

Özet

Türkiye, -kısaca ifade edildiği şekliyle- 1961 Cenevre (Avrupa) Sözleşmesinin 1991 yılından bu yana tarafı ve sözleşmeci devleti konumundadır. Sözleşmeye taraf olan ülkeler, (örneğin Almanya Avusturya, Fransa, İtalya, Belçika, Rusya, Azerbaycan gibi) dikkate alındığında; Sözleşme hükümlerinin Türk (tahkim) hukukunda, bugüne kadar daha çok ve esaslı bir biçimde uygulanması beklenirdi. Tahkim yerinden de bağımsız uygulanma şartı, sözleşmeci devletlerde oturan/bulunan yahut işyeri olan kimseler arasında, Sözleşme hükümlerinin kendiliğinden, doğrudan ve milli hukukların üstünde hayat bulmasına yol açmaktadır. Milletlerarası Tahkim Kanununun (MTK) 1/VI. maddesi hükmü, milletlerarası sözleşme hükümlerinin bu kanuna olan üstünlüğünü ve önceliğini bir kez daha teyit etmiştir. Oysa böyle bir hüküm bulunmasaydı, yaşanacak tartışma, sonraki tarihli ve daha yeni/modern milli tahkim kanunu (MTK) hükümleriyle önceki tarihli ve eskimiş milletlerarası sözleşme hükümleri arasındaki uygulanma önceliğinin AY m. 90/V özelinde kime ait olduğu yönünde şekillenecekti (karş. MÖHUK m. 1/II). Türkiye, bazı sözleşmeci devletlerin sonradan kendi aralarında akdettiği; -yine kısaca- 1962 Paris Anlaşması olarak bilinen ve 1961 Cenevre Sözleşmesinin IV. maddesinin (tarafları arasında) tadilinden ibaret bu ikinci milletlerarası sözleşmeye taraf değildir. Anılan nedenle Sözleşme, ülkemiz açısından, ilk hâliyle uygulama alanı bulmaktadır. Çalışma, Sözleşmenin kimi hükümlerinin ön plana çıkartılarak bir kez daha tanıtımını ve bu hükümlerle ortak uygulama alanına sahip 4686 sayılı Milletlerarası Tahkim Kanunu hükümleri arasındaki bağlantının kurulmasını amaçlamaktadır.

Abstract

Since 1991, Turkey has been a signatory to, and one of the contracting states of , the so-called Geneva Convention 1961. Taking into account the list of states, such as Germany, Austria, France, Italy, Belgium, Russia, Azerbaij an etc. which signed the Convention, one would have expected the provisions of the Convention to be applied more f requently and in a more substantive way in Turkish arbitration law until now. That the provisions of the Convention apply independently f rom the seat of arbitration allows an automatic and direct application and gives such provisions precedence over domestic laws in between persons residing in the territories of the contracting States. Article 1/ VI of the International Arbitration Code reaff irms the superiority and priority of international treaties over that Law. However, even in the absence of such a provision, the issue would have been the priority, under Article 90/ V of the Constitution, between a subsequent/modern national arbitration law and an earlier and old international treaty. Turkey has not signed the so-called 1962 Paris Agreement modif ying Article IV of the Geneva Convention among the signatories of the Convention. Thus the Convention is applicable in Turkey in its original f orm. The obj ective of this study is to emphasize some of the provisions of the Convention and to discuss the relationship between such provisions and the overlapping provisions of the International Arbitration Code No. 4686.