DENİZ TİCARET MAHKEMELERİNİN GÖREVİ, YETKİSİ VE DİĞER ASLİYE TİCARET MAHKEMELERİYLE İLİŞKİLERİNE İLİŞKİN SORUNLAR

LEGAL PROBLEMS REGARDING COMPETENCE AND JURISDICTION OF MARITIME COURTS AND THEIR RELATIONSHIP WITH COMMERCIAL COURTS OF FIRST INSTANCE

Özet

Son yıllarda deniz ticaretine ilişkin uyuşmazlıklarda mahkemelerin görevine ilişkin farklı yaklaşımları benimseyen yasal düzenlemeler ya-pılmıştır. Bu farklı yaklaşımlar, deniz ticaret mahkemeleri ile asliye tica-ret mahkemeleri ve asliye hukuk mahkemeleri arasındaki ilişkinin görev ilişkisi mi yoksa işbölümü ya da iş dağılımı ilişkisi mi olduğu tartışmala-rını da beraberinde getirmiştir. Söz konusu yasal düzenlemeler ayrıca aynı yerde bulunan birden fazla deniz ticaret mahkemesi arasındaki iliş-kinin niteliğinin de belirlenmesini zorunlu kılmıştır. Çalışmamızda, ön-celikle geçmişten günümüze deniz ticaret mahkemelerinin ihtisas mah-kemesi niteliği üzerinde durulacaktır. Daha sonra deniz ticaretinden do-ğan uyuşmazlıklara bakmakla görevli asliye ticaret mahkemeleri (deniz ticaret mahkemeleri) ile diğer asliye ticaret mahkemeleri arasındaki ilişki irdelenecektir. Çalışmamızın son kısmında TTK ve HMK açısından de-niz ticaret mahkemelerinin görevleri ile yetkisi incelenecektir. Yabancı-lık unsuru taşıyan davalarda usule lex fori uygulanır ilkesi geçerlidir. Bu nedenle çalışmamızda yaptığımız değerlendirmeler ve vardığımız sonuç-lar, milletlerarası nitelik taşıyan deniz ticareti uyuşmazlıkları açısından da aynen uygulama alanı bulacaktır.

Abstract

Different approaches regarding the competence of courts in dispu-tes related to maritime commerce law have been adopted in recent legis-lative arrangements. These different approaches have led to debates about whether the relationship between maritime courts and commercial courts of first instance and ordinary civil courts of first instance is a competence sharing relationship or a work distribution relationship or not. These legal arrangements also made it mandatory to determine the nature of relationship between maritime courts located in the same place. In this study, we firstly will address the specialized court qualification of maritime courts from past to present. Later, the relationship between the maritime courts of first instance and ordinary commercial courts of first instance in disputes arising from maritime commerce will be examined. In the last part of our study, competence and jurisdiction of maritime courts will be addressed in terms of TCC and CCP. The principle of lex fori applies to the procedural aspect of maritime commerce disputes ha-ving foreign element. Therefore, the assessments we made and conclusi-ons we came to in this study will also valid in terms of international ma-ritime commerce disputes.