Zihinsel Haritaların Biçimlenmesinde Ulaşım Ağı Bağlamında Yerleşme Tipolojisinin Etkisi; Toronto Örneği

The Impact on Shaping Mental Maps of the Urban Typology, in the Context of Transportation Network; Toronto

Özet

Zihinsel harita, kullanıcıların zihninde oluşan, temelde yol ve yön bulmayı sağlayan, zihinsel model olarak da tarif edilen olgudur. Zihinsel harita kısaca kullanıcının bir yerle ilgili zihnindeki imgelerin tümünü anlatmaktadır. Yapılan araştırmalar zihinsel haritaların kullanıcının özelliklerine göre biçimlenmesinin yanı sıra çevrenin özelliklerine göre de biçimlendiğini göstermektedir. Bu çalışma ile topoğrafya ve buna bağlı olarak ulaşım ağı gibi çevresel özelliklerin zihinsel harita tiplerini nasıl etkilediği ele almaktadır.Appleyard kullanıcıların çevreyi ulaşım sistemi bağlamında algıladığını, bu nedenle zihinsel haritaların çevrenin ulaşım sistemine göre biçimlendiğini savunmuştur. Yaptığı bir araştırmada bu savdan yola çıkarak zihinsel harita tipolojisini tarif etmiştir. Zihinsel haritalar ile ilgili yapılan diğer araştırmalar da bu bulguyu desteklemektedir. Ancak ulaşım ağının topoğrafya ve yerleşme kültürüne bağlı olarak organik biçimlendiği dokularda, zihinsel harita tipinin değiştiği saptanmıştır. Bu yerleşmelerin haritalarının zor kavranan ulaşım ağı yerine, daha kolay akılda kalan işaret öğelerine göre biçimlendiği görülmüştür. Bu çalışmada zihinsel haritalar ile ilgili araştırmalardaki saptamalar, bir kez daha düz bir alanda, ızgara sistemde kurulmuş bir yerleşmede sınanmıştır. Araştırma için düz bir topoğrafyada, ızgara biçimli ulaşım sistemine sahip olan Toronto kenti seçilmiştir. Çalışmanın yöntemi, gözlem çalışmalarına ek olarak, Toronto Üniversitesi’nde gerçekleştirilen yazılı ve çizili ifadeleri içeren anket çalışmasını kapsamaktadır. Bu ankette katılımcılardan bazı bilgilerin yanı sıra kentin haritasının çizilmesi istenmiştir. Elde edilen veriler ulaşım sisteminin, zihinsel harita tipini etkilediğini göstermektedir.

Abstract

A mental map is also described as a mental model that is formed in the minds of users, which, in basis, provides way and direction finding. A mental map summarizes all icons the user has in mind about a place. Studies show that mental maps are formed based on environmental characteristics as well as the user’s characteristics. This study approaches the effects of topography and its consequent environmental features, such as transportation networks, on mental map typology. Appleyard defends, that the users perceive the environment by the transportation system and therefore a mental map of an environment is shaped by its transportation system. In his research, he describes the types of mental maps based on this survey, and additional research conducted on mental maps also supports these findings. However, it was determined that, in settlements, formed organically by topography and the settlement culture, with difficult to grasp transportation networks, the mental maps were forming according to easy landmarks instead of the transportation systems. In this study, various findings related to the mental map research has been tested on a gridiron layout set on a flat surface. The city of Toronto has been selected as a case study because of her gridiron transportation network laid out plain land. The research is based on observation and a survey which contains written and drawing statements, and was conducted in Toronto University. In this survey, the participants have been asked to draw Toronto’s mental map as well as to give some personal information about themselves. The results have proved that the transportation systems have an effect on the type of mental maps created in the users’ minds.

Anahtar kelimeler: Zihinsel Harita, Ulaşım Ağı, Izgara Doku, Organik Doku, Toronto