Dergiler / Selçuk Tıp Dergisi / 2003 / Cilt: 19 - Sayı: 1
Elektromanyetik alanın köpek arterlerinde oluşturduğu intimal değişiklikler
- Dergi
- Selçuk Tıp Dergisi
- Sayfa
- 37–40
- DOI
- —
Özet
Amaç: Bilişim toplumlarında elektromanyetik kirlilikteki artış sinsi ve tehlikeli bir boyutta sürmektedir. Elektromanyetik alanın zararlarını organizmada ölçebilmek kolay olmamakla birlikte arteriyel sistem üzerindeki etkilerin araştırılması hedeflendi. Materyal ve Metod: Elektromanyetik alan oluşturmak üzere elektrikli traş makinesi seçildi. Traş makinelerinin manyetik alan şiddeti 5-10 gauss arasında kabul ediliyor. Ortalama ağırlıkları 20-25 kg olan toplam 7 sokak köpeği üzerinde 5 ay boyunca sol carotis communis ve bilateral femoral arterlerin trasesi üzerinde 7 günde bir her artere 7 dakika süreyle traş makinesiyle cilde direkt temas sağlanarak traş işlemi uygulandı. Toplam 18 seans yapıldı. Çalışma sonunda karotis ve femoral arterler eksize edilip histopatolojik değerlendirmeye alındı. Bulgular: 21 deney ve 14 kontrol grubu doku örneklerinin ışık mikroskobunda incelenmesinde; elektromayetik alanın 8'inde hafif 7'sinde ağır, kontrol grubunun 3'ünde hafif düzeyde patolojik değişiklikler gözlendi. Ki kare testinde (p<0,05) önemli bulundu. Sonuç: Kısa sürede önemli düzeyde endotelyal hasar ve subendotelyal ayrışmalar tespit edildi. Bu değişim uzun sürede aterojenik yapılanmayı aktive edip carotis arter düzeyinde atheromatöz strokları davet edebilir.
Abstract
Objective: In developed populations the increasing trend of electromagnetic pollution survives in an insidious and dangerous dimension. Although estimating the negative effects of electromagnetic field on human organism is very difficult, assessment of their effect on arteries was aimed in this experimental study. Material and Methods: An electrical shaver was choosen as a source of electromagnetic field which was estimated as having a 5-10 gauss electromagnetic field. The shaver was directly performed on skins of left common carotid and bilateral femoral arteries of 7 street dogs, weighing meanly 20-25 kg, within a mean period of 5 months. This was performed on one time in every week with a period of 7 minutes. Totally, 18 periods were performed. At the end of the study carotid and femoral arteries were excised for histopathological examination. Results: Tissue examples of 21 study and 14 control specimens were examined under light microscope. In study group 8 examples had moderate and 7 examples had severe intimai changes, while in control group 3 examples had mild intimai changes. A chi square test between these groups were considered significant (p<0,05). Conclusion: Endothelial injury and subendothelial seperations were significantly found in a very short period. These changes may cause stroke due to atherogenesis on carotid arteries in a longer period.