Niğde, Ulukışla’da Lulua (Lülüve) Kalesi

Özet

Makalenin konusu, Niğde ili Ulukışla ilçesinde Çanakçı ve Gedelli köyleri arasında, yaklaşık 2000 m yükseklikte yer alan Lulua Kalesi’dir. Kalenin konumu, 1930’lu yıllarda tarihçi Prof. Dr. M. Oral’a göre Ulukışla Çanakçı Köyündedir. Lulua Kalesi, Antik Çağ’daki Kapadokya ve Kilikia bölgeleri arasında geçişi sağlayan ana yol üzerinde çevreye hâkim bir tepede inşa edilmiştir. Yapının Ortaçağ’da Bizans, Ermeni, Memlûk ve Selçuklu egemenlikleri sırasında iskan edildiği bilgisi tarihsel kaynaklarda yer almaktadır. Bizans Devri’nde kale, Via Tauri üzerinde Gülek Boğazı’nın kuzeyindeki sınır kalesiydi. Kalenin bulunduğu Ulukışla (Lülüve), Bizans ve Selçuklu dönemlerinde darphane işlevi görmüştür. Bölgede Lülüve adını taşıyan maden alanı bulunmakta ve sikke buluntuları üzerinde Lulua adı yer almaktadır. Araştırmada, 19. yüzyıla kadar Osmanlı Devri tarihsel belgelerinde yer alan ve stratejik konuma sahip nitelik taşıyan kalenin günümüzdeki durumunu belirleyebilmek amaçlanmıştır. Lulua Kalesi, tarihsel kaynaklarda yer almasına rağmen güncel bir çalışmada araştırılmamıştır. Bu nedenle tarihsel alanyazın ve Osmanlı arşiv belgeleri araştırılmış, kale alanının durumu fotoğrafl anarak belgelenmiş ve plan çizimleri gerçekleştirilmiştir.

Abstract

Th e subject of the article is Lulua Kalesi, in Ulukışla District of Niğde province, which is located between the villages of Çanakçı and Gedelli, on about 2000 meters height. Th e historian Prof. Dr. M. Oral identifi ed the location of the castle as the Çanakçı village of Ulukışla in 1930s. Th e castle of Lulua is built on the top of a hill which dominating the surroundings of the main road that provides passage between the regions of Cappadocia and Cilicia. It has been determined that the building was used in Byzantine, Armenian, Mamluk and Seljukian eras. Ulukışla (Lülüve) which was the castle was constructed, described as a border fortress on the Via Tauri to the north of the Gulek Strait. Its known that Ulukışla (Lülüve) had a mint during the Byzantine and Seljukian eras. It is known that there is also a mining area which named Lülüve in this region and the coins with the name of Lulua also can be described. In this research, it is aimed to determine the present status of this structure, which has a strategic position in the historical documents of the Ottoman period up to the 19th century. Although the castle of Lulua is mentioned in historical sources, but it is not researched in any contemporary study. For this purpose, historical literature and Ottoman archival documents were investigated, the present status of the castle and its area was documented with photographs and its plan drawings were completed.