Olba’dan Roma Erken İmparatorluk Dönemi Üfleme Cam Buluntuları

Özet

Olba araştırma ve kazıları şimdiye dek çeşitli yayınlarla bilim dünyasına duyurulan ve değerlendirmeleri yapılan eskiçağ cam buluntuları vermektedir. Bu malzeme üzerinde yapılan çalışmalar sonucunda, Roma camcılığında kullanılan farklı biçimlendirme ve süsleme tekniklerinin uygulandığı örneklerden oluşan geniş bir seçkinin Olba buluntuları için söz konusu olduğu belirlenmektedir. Hellenistik Dönem sonları ile Roma İmparatorluk Dönemi başlarında cam teknolojisinde önemli bir buluş yapılır. Bu, üfleme tekniğinin geliştirilmesidir. İlk denemeleri Kudüs’te tespit edilen cam üflemeciliği hızla yayılarak, MS 1. yüzyıla gelindiğinde Roma İmparatorluğu’nun Doğu ve Batı topraklarında geniş uygulama alanı bulur. Bu çalışmada Olba kazılarında Roma Erken İmparatorluk Dönemi üfleme cam buluntuları ele alınmakta; çoğunluğu oluşturan “serbest üfleme” tekniğindeki örneklerin yanında “kalıba üfleme” tekniğiyle üretilen vazolara ait buluntular da değerlendirilmektedir. Olba kazılarında bulunan Erken İmparatorluk Dönemi serbest üfl eme cam örnekleri unguentarium, bardak, “zarte rippenschale” (yüzgeçli kâse), yakalı ağızlı küresel şişelerden oluşmaktadır. Kalıba üfleme tekniğinde yivli kâse, prizmal (kare) şişe örneklerinin Olba’da varlıkları tespit edilmiş bulunmaktadır. Ayrıca, küçük parçalar halinde bulundukları için ait oldukları vazolar konusunda öngörüde bulunmanın mümkün olmadığı; ancak kalıba üfleme dekorasyona sahip camlar da Olba kazılarında ele geçmektedir. Olba kazıları sırasında tespit edilen camların buluntu yeri, üretim tekniği ve tipolojik açıdan değerlendirilmeleriyle hem cam çalışmalarına bir katkı sağlanması, hem de Olba’nın Roma Erken İmparatorluk Dönemi’ndeki yaşantısı ve ilişkileri ile ilgili sonuçlara ulaşılması amaçlanmaktadır.

Abstract

Surveys and excavations at Olba in Mersin Silifke Örenköy produced a considerable amount of glass material that have been previously evaluated and published. A survey of glass finds from Olba revealed a variety of production and decoration techniques that were current in the Early Roman Imperial Period. Th e major invention in glass technology, development of glass-blowing, took place during the Late Hellenistic – Early Roman Period. After the earliest practices in Jerusalem, glass-blowing soon spread throughout the Roman Empire in the 1st century AD, both in the Eastern and Western provinces. Th is study aims to explore the Early Roman Imperial glass finds from Olba, consisting of free-blown and mould-blown glass vessel fragments. While unguentaria, beakers, zarte rippenschalen, globular fl asks with collar-rims are among the free-blown glass vessels discovered at the site; fragments belonging to the ribbed-bowls, prismatic (square) jugs were the mould-blown glass finds from Olba. In addition to these, some vessel fragments with mould-blown decorations (usually with unidentified shapes due to their small dimensions) are among the finds from Olba excavations. Th is study evaluates the Early Roman Imperial free-blown and mouldblown glass vessels from Olba within the scope of findspots, production techniques and typologies and aims to reach conclusions both for Roman glass in general and Olba in particular