Tarsus Müzesi’nden İki Triglif-Metop Frizi

Özet

Dor düzeni, antik dönem anıtsal mimarisinde kullanılan en erken düzendir. Tapınak mimarisinin dışında kamu ve sivil yapılarında da kullanılan dor düzeni Anadolu’da birçok kentte tercih edilen bir uygulama olmuştur. Kilikia Bölgesi’nde de uygulanmış olan bu düzenin kalıntılarına Doğu Dağlık Kilikia Bölgesi’nde rastlanılmaktadır. Şimdiye kadar Ovalık Kilikia’da dor düzeni ile inşa edilmiş bir yapı ortaya çıkmamıştır. Fakat Tarsus Müzesi tarafından gerçekleştirilen bir sondaj çalışmasında, dor frizine ait iki blok bulunmuştur. Bu bloklar Tarsus ve Ovalık Kilikia’da dor mimarisinin uygulandığına işaret eden tek bulgulardır. Bloklar kireç taşından yapılmış olması nedeniyle aşınmış ve profil özellikleri kaybolmuştur. Blokların işleniş özellikleri genel bir fikir verse de profil özelliklerinin saptanması güçtür. Yarım glifl erin bitimleri belirsizdir ve hem triglif hem de metop taeniasının üzerine gelen faskia profili tanımlanamamaktadır. Dolayısıyla söz konusu blokların birebir benzer örneklerinin bulunması ve kesin tarihlemesi güçtür. Bu nedenle triglif ve metop ölçülerinin birbirine oranları belirlenerek, benzer oranlara sahip örnekler aranmıştır. Bir diğer ipucu verebilecek özellik, triglif ve metop taeniasının eşit yükseklikte işlenmesidir. Buradan yolda çıkarak benzer örnekler tespit edilmiştir. Tarsus Müzesi’nde bulunan bu dorik frizler, Tarsus’ta antik dönem mimarisinde dor düzeninin kullanıldığını gösteren ilk örneklerdir. İlk defa bu çalışma ile tanıtılan blokların tespiti bu açıdan önem taşır.

Abstract

Th e Doric order is the earliest order which is used in the ancient monumental architecture. In addition to the temple architecture, the doric order, which is also used in public and civil buildings, has been prefered in many cities in Anatolia. Remains of this order, which also used in the Cilicia, are found in the Eastern Rough Cilicia. So far, not any structure that was built with the doric order has yet been found in Plain Cilicia. However, two blocks belonging to the doric frieze were found in the sounding work conducted by Tarsus Museum. Th ese blocks are the only signs indicating that doric architecture was implemented in Tarsus and Plain Cilicia. Th e blocks were eroded as being carved out of limestone and their profile features were lost. Although the processing properties of the blocks give a general idea, it is diff icult to determine the profile features. Th e endings of the half glyphs are uncertain and the profile of the fascia overlying both taenia of the triglyph and the metope are undefined. Th erefore, it is diff icult to find identical examples and the exact dating of these blocks are not possible. Th erefore, the ratios of triglyph and metope measurements should be determined and samples with similar ratios should be searched. Another clue is that the triglyph and metope taenias are processed at equal order. In this way, similar examples can be identified. Th ese doric friezes in the Tarsus Museum are the only examples of the use of the doric order in the ancient architecture of Tarsus. Th e identification of the blocks introduced for the first time in this study is important in this respect.