MOĞOL TOPLUM HAYATINDA ‘ÖLÜMÜNDEN SONRA CENGİZ HAN’

Özet

1206 yılında yapılan kurultay ile “Cengiz” (cihan hükümdarı) unvanını alan Timuçin, yirmi yıl boyunca sadece Moğolların değil daha başka birçok halkın hâkimi oldu. Bu bağlılık Moğol dışı halklar için gönüllü bir tabiyetlikten ziyade teslimiyet anlamına gelmekteydi. Ancak kendilerini yoktan var eden Moğollar için yaşadığı müddetçe Cengiz Han, âdeta saygıdeğer bir efendi idi. Hâl böyle olunca, öldükten sonra da Moğol toplumunun devamı için kurucunun aziz hatırasına sahip çıkmak lazımdı. Cengiz Han’ın ölümünden (1227) sonra Moğol toplum hayatı için söylenebilecek pek çok şey vardır. Ancak ilk bakışta tuhaf gelen bu başlık ile de aslında anlatılmak istenen şey aynıdır. Bir farklaki bu çalışma, hayatta olmamasına rağmen her Moğol ferdi için adeta “besmele” ile aynı anlama gelen Cengiz adının ve mirasının Moğol toplum hayatındaki yerini tespit etmeyi amaçlamaktadır.

Abstract

Temuchin, who assumed the title of “Genghis” (universal ruler) with a kurultay held in 1206, had the command of not only the Mongols but also many other people for twenty years. This commitment meant submission for the non-Mongol people rather than a voluntary dependence. However, for the Mongols that made the mentioned people out of nothing, Genghis Khan was almost a respectable master during his whole life. When it is the case, it was necessary to protect the valuable memory of the founder for continuation of the Mongolian public after his death. There are many things to say about the Mongolian social life after the death of Genghis Khan (1277). However, the thing intended to tell is actually the same as this heading that seems strange at first sight. With only one difference, the present study aims to determined the place of the name and heritage of Genghis, which has almost the same meaning as “basmala” for each Mongolian individual although he is not alive, on the Mongolian social life.