MOĞOLLARIN ORTADOĞU’DAKİ İLK NOYANI CORMAGUN

Özet

Cengiz Han'ın 1227'de ölümünden sonra tahta çıkan Ögedey Kaan zamanında Moğol İmparatorluğu’nun oldukça hızlı bir şekilde genişlediği görülmektedir. 1241'de imparatorluğun sınırları Doğu Çin denizinden Orta Avrupa’ya kadar uzanıyordu. Rusya’nın zaptının çağdaş tarihçilerin dikkatini çekmesine rağmen, İran ve Kafkasya’ya bir başka Moğol ordusunun yerleşmesinin aynı derecede önemsenmediği malûmdur. Bu çalışmada Ögeday Kaan devrinde 1232 tarihinden başlayarak 1241’e kadar Moğol ordusuyla Ermenistan, Gürcistan ve Kafkasya’yı zapt etmeğe muvaffak olan Carmagun Noyan ele alınmıştır. İlk olarak Cengiz Han ile ilişkisi, neden Ortadoğu’ya gönderilmek üzere seçildiği ve Moğol ordusu içindeki konumu da dâhil olmak üzere Cormagun’un soyu açıklanmağa çalışılmıştır. Daha sonra İran’ın istilâsı ve son Harezmşâh Sultan Celâleddîn ile münasebetler anlatılmakta, ayrıca Moğolların yeni zapt edilen ülkelerde kurdukları idari yapılanmalara değinilmektedir. Moğol istilâları kapsamında Kafkasya’nın zaptı ayrıca incelenmiştir. Cormagun’un askeri hâkimiyetini nasıl tesis ettiği ve nasıl uyguladığı araştırıldığında askeri güçten sivil kontrole kademeli bir geçiş olduğu görülmektedir. Bu çalışmada son olarak Cormagun’un seferlerinin ve Moğolların istilâ stratejisinin bir özeti verilmiştir.

Abstract

The Mongol Empire expanded quite rapidly during the time of Ögedei Khan who claimed the throne after the death of Genghis Khan in 1227. In 1241, the borders of the empire extended from the East China Sea to Central Europe. Although the occupation of Russia drew attention of the contemporary historians, the settlement of another Mongolian army in Iran and the Caucasus is ignored. This study focuses on Carmagun Noyan, who succeeded to seize Armenia, Georgia, and the Caucasus by the Mongolian army from 1232 to 1241 during the reign of Ögedei Khan. First of all, this work attempts to explain Cormagun's relationship with Genghis Khan, including his position in the Mongol army, why he was elected to be sent to the Middle East, and as well as his descent. Furthermore, it focuses on Iran's invasion, Cormagun's relations with Harezmshah Sultan Celaleddin, and the administrative structures that the Mongols establish in the newly seized countries. In addition, the Caucasus was examined within the context of the Mongol invasions. When it is investigated how Cormagun established and exercised military dominance, it appears that there was a gradual transition from military force to civilian control. In this work, a summary of the campaigns of Cormagun and the invasion strategy of the Mongols is given.