Yargıtay Uygulamasındaki Değişiklikler Işığında İş Sözleşmesinin Feshinde Sosyal ve Objektif Seçim Kriterleri

Social and Objective Determination Criteria in Termination of Employment Contracts in the Light of Changes in Supreme Court Practices

Özet

Bu çalışmada, işletme gereklerine dayanılarak yapılacak fesihlerde iş sözleşmesi feshedilecek çalışanları belirlerken işverenin yargı denetiminden muaf mutlak bir takdir yetkisi olup olmadığı ve bu minvalde bir takım sınırlamalar söz konusu ise hangi kriterlerin uygulama alanı bulabileceği hususlarına açıklık getirmek amaçlanmıştır. Yargıtay kararları üzerinden yürütülen bu araştırmada, Yargıtay'ın tanıttığı sosyal seçim ve objektif seçim kriterleri irdelenmiştir. İçtihatların gelişimine bakıldığında görülmektedir ki Yargıtay, sosyal seçim kriterlerinin, bireysel veya toplu sözleşme ile ya da iç yönetmelik veya işyeri uygulaması yolu ile öngörülmüş olmasına bağlı olmaksızın, işletme gerekleri ile yapılan her fesihte dikkate alınması gerektiği yönündeki görüşünden, bu kriterlerin yasal dayanağının bulunmaması, muğlak yükümlülükler getirmesi, kriterler arasında önceliğin belirlenememesi gibi sebeplerle uzaklaşarak, işverenin işletmesel gereklerle iş sözleşmesine son vereceği çalışanları belirleme özgürlüğünü kabul etse de, keyfi uygulamaların önünü açmamak adına da objektif seçim kriterlerini tanıtmıştır. Bu görüş değişikliği isabetli olmuştur.

Abstract

The purpose of this study is to clarify whether the employer, in cases of termination basing on operational requirements, has absolute discretion exempt from judicial review in determining the employees to be laid off and which criteria to apply if there are indeed certain restrictions. In this research constructed upon precedents, the social and objective determination criteria, introduced by Supreme Court, are explored. Evolution of precedents shows that Supreme Court has been diverted from its position, purporting applicability of social determination criteria in such cases regardless such criteria is stipulated under individual or collective agreements or via internal bylaws or workplace practice, based on reasons such as lack of legal grounds for those criteria, thereby emergence of vague responsibilities and uncertainty on which criteria to precede, and acknowledged employer's discretion in choosing which employees to be laid off basing on operational requirements, while introducing objective determination criteria to hinder arbitrary practices.