3., 4. ve 5. Sınıf Öğrencilerinin Temel Becerileri Üzerine Bir Çalışma

Özet

Problem durumu: Bilimsel süreç becerileri, öğrenmenin kalıcı ve yaşamda kullanılır olmasını sağlar. Bilimsel süreç becerilerini kazanan öğrenciler bilimsel bir araştırmanın nasıl yapıldığını anlar ve karşılaştıkları sorunları bilimsel yöntemler kullanarak çözebilirler. Bu nedenle, öğrencilere bilimsel süreç becerilerini kazandıracak ortamların sunulması son derece önemlidir. Temel beceriler üst düzey becerilerin temelini oluşturmaktadır. Başka bir ifadeyle; temel becerilerin öğrenilmesi üst düzey bilimsel süreç becerilerinin geliştirilmesi için ön koşuldur. Bu nedenle, temel becerilerin öğrencilere kazandırılması son derece önemlidir. Bu becerilerin ilköğretim öğrencilerine hangi düzeyde kazandırıldığı ve bu beceriler üzerinde hangi değişkenlerin etkili olduğu, araştırılması gereken konular arasında yer alır.Araştırmanın Amacı: Bu çalışmanın amacı, 3., 4. ve 5. sınıf öğrencilerinin temel beceri düzeylerini belirlemek ve bu beceri düzeylerini öğrencilerin cinsiyetine, sınıf düzeyine, yaşadıkları yere ve okulun bulunduğu sosyo-ekonomik çevreye göre incelemektir. Ayrıca, öğrencilerin temel beceri düzeyleri ile fene yönelik başarı puanları arasındaki ilişkiyi belirlemektir. Araştırmanın Yöntemi: Çalışma tarama modeline göre tasarlanmıştır. Çalışmaya 3., 4., ve 5. sınıf düzeyinden toplam 1272 ilköğretim öğrencisi katılmıştır. Çalışmaya katılan öğrencilerin demografik özellikleri incelendiğinde, 3.sınıftan 472 öğrenci, 4. sınıftan 352 öğrenci ve 5. sınıftan 448 öğrenci olmak üzere toplamda 625 erkek ve 647 kız öğrenciden oluştuğu görülmektedir. Ayrıca, çalışmaya katılan öğrencilerin, 18 farklı köyde yer alan 18 okuldan 312 öğrenci, 18 farklı kasabada yer alan 18 farklı okuldan 308 öğrenci, 6 farklı ilçede yer alan 18 farklı okuldan 318 öğrenci ve şehir merkezinde yer alan 18 farklı okuldan 336 öğrenci olacak şekilde dağılması sağlanmıştır. Buradaki amaç, öğrencilerin temel beceri puanları üzerinde kırsal ve merkezin etkisini daha net görebilmek içindir. Ayrıca, öğrencilerin örnekleme seçiminde okulların bulunduğu sosyo-ekonomik düzeyin az, orta ve yüksek şeklinde çeşitli düzeylerde olmasına dikkat edilmiştir. Çalışmada veri toplama aracı olarak “Temel Beceri Ölçeği (Test of Basic Process Skills-BAPS)” kullanılmıştır. Temel Beceri Ölçeği, Padilla, Cronin ve Twiest (1985) tarafından geliştirilmiş ve Türkçeye Aydoğdu ve Karakuş (2015) tarafından uyarlanmıştır. Temel Beceri Ölçeği, gözlem, sınıflama, çıkarım yapma, ölçme, tahmin ve iletişim kurma becerilerinin her birine yönelik altışar sorudan ve toplamda 31 sorudan oluşan çoktan seçmeli bir ölçektir. Aydoğdu ve Karakuş (2015) Temel Beceri Ölçeğinin uyarlanması çalışmasında, dil geçerliği için öncelikle ölçeği uzmanlar tarafından Türkçeye çevrildiğini belirtmişlerdir. Araştırmacılar, üç uzman çevirisinin ortak noktaları dikkate alarak ortaya çıkan Türkçe taslak ölçekte yer alan maddelerin bir dil uzmanı tarafından tekrar İngilizceye çevrildiğini belirtmişlerdir. Sonuç olarak araştırmacılar ölçeğin orijinali ile İngilizceye tekrar çevrilmiş halini karşılaştırılarak ölçeğe son halini verilmişlerdir. Araştırmacılar, ölçeğin orijinali ile İngilizceye tekrar çevrilmiş hali arasındaki uyuşum yüzdesinin 0.92 olduğunu belirtmişlerdir. Araştırmacılar, temel beceri ölçeğinin başlangıçta 36 maddeden oluştuğunu geçerlik ve güvenirlik analizleri sonucunda 31 maddeye düştüğünü belirtmişlerdir. 31 maddelik temel beceri ölçeğinin beşi gözlem, beşi sınıflama, beşi ölçme, altısı tahmin, beşi çıkarım yapma ve beşi iletişim yapma olmak üzere dağılmıştır. 31 maddelik temel beceri ölçeğinin KR-20 değeri 0.83 olarak hesaplanmıştır. Araştırmanın Bulguları: Araştırma bulguları, ilköğretim öğrencilerinin temel beceri düzeylerinin istenen düzeyde olmadığını göstermiştir. Ayrıca bulgular, ilköğretim öğrencilerinin temel becerilerinin cinsiyetlerine göre anlamlı farklılaşmadığını ancak kız öğrencilerin daha yüksek aritmetik ortalamalara sahip olduğunu göstermiştir. Bir diğer bulgu ise, ilköğretim öğrencilerinin temel becerilerinin sınıf düzeylerine göre anlamlı farklılaştığıdır. Bu anlamlı farklılıkların ise genelde üst sınıflar lehine olduğu görülmüştür. Bunların yanı sıra, elde edilen bulgular incelendiğinde daha üst düzey sosyo-ekonomik okul çevresinden gelen öğrencilerinin düşük sosyo-ekonomik okul çevresinden gelen öğrencilere göre istatistiksel olarak anlamlı olacak şekilde daha yüksek temel beceri düzeylerine sahip oldukları görülmüştür. Bir diğer bulguda ise, merkezdeki öğrencilerin kırsaldaki öğrencilere göre istatistiksel olarak anlamlı olacak şekilde yüksek temel beceri puanlarına sahip olduklarını göstermiştir. Bunlara ilaveten, ilköğretim öğrencilerinin temel beceri düzeyleri ile fene yönelik akademik başarı puanları arasında orta düzey pozitif bir ilişkinin (r = 0.598) olduğu belirlenmiştir. Araştırmanın Sonuçları ve Önerileri: Araştırma sonuçlarına göre, ilköğretim öğrencilerinin temel beceri düzeylerinin istenen düzeyde olmadığı görülmüştür. İlkokul öğrencilerinin temel becerilerini istenen düzeye getirebilmede öğretmenlerin büyük rolü vardır. Bu anlamda öğretmenlere daha fazla görev düşmektedir. Ayrıca elde edilen sonuçlardan, ilköğretim öğrencilerinin temel becerilerinin cinsiyetlerine göre anlamlı farklılaşmadığını ancak kız öğrencilerin daha yüksek aritmetik ortalamalara sahip olduğu görülmüştür. Bir diğer sonuç ise, ilköğretim öğrencilerinin temel becerilerinin sınıf düzeylerine göre anlamlı farklılaştığıdır. Bu anlamlı farklılıkların ise genelde üst sınıflar lehine olduğu görülmüştür. Bu anlamlı farklılıklar ise öğrencilerin bilişsel gelişimden kaynaklanmış olabilir. Bunların yanı sıra, elde edilen sonuçlar incelendiğinde daha üst düzey sosyo-ekonomik okul çevresinden gelen öğrencilerinin düşük sosyo-ekonomik okul çevresinden gelen öğrencilere göre istatistiksel olarak anlamlı olacak şekilde daha yüksek temel beceri düzeylerine sahip oldukları görülmüştür. Bu durumda özellikle düşük sosyo-ekonomik düzeydeki okulların özellikle öğrencilerin temel beceril

Abstract

Purpose: The purpose of this study was to find out primary school students’ basic process skills (BPSs) in terms of select variables. In addition, this study aims to investigate the relationship between BPSs and academic achievement. Research Methods: The study had a survey design and was conducted with 1272 primary school students. The study data were obtained from the “Test of Basic Process Skills—BAPS.” BAPS was originally developed by Padilla, Cronin and Twiest (1985) and adapted to Turkish by Aydogdu and Karakus (2015). Findings: The results indicated that the BAPS scores of primary school students are not at a satisfactory level. Moreover, results indicated that the BAPS scores of primary school students were higher among the upper grades than the lower grade levels. Other results indicated that the BAPS scores of primary school students were higher among students coming from better socio-economic levels than those with low level socio-economic backgrounds. Furthermore, the BAPS scores of primary school students were higher among primary school students in urban areas than those living in rural areas. Finally, the results indicated that a positively significant relationship was found between primary school students’ basic process skills and achievement in science courses. Implications for Research and Practice: Teachers have the great responsibility to develop the BPSs of students. The socio-economic levels of students must be taken into account during in-class activities that are the focus of BPSs. The results suggest that the more BPSs primary school students acquire, the more academically successful they will be.

Anahtar kelimeler: ilköğretim öğrencileri, fen bilimleri dersi, bilimsel süreç becerileri, fene yönelik akademik başarı.